CXMT halka arzda yüzde 500 değer kazanarak Çin’in en değerli şirketi oldu

Çinli çip üreticisi ChangXin Memory Technologies (CXMT), geçtiğimiz pazartesi günü Şanghay borsasında gerçekleştirdiği halka arzda hisselerinin %500’ün üzerinde değer kazanmasıyla ülkenin en değerli şirketi konumuna yükseldi. Hafta boyunca yükselişini sürdüren CXMT hisseleri, cuma günü %8,95 artışla 57,60 yuan (8,50 dolar) seviyesinden kapanırken, şirketin piyasa değeri haftanın sonunda 3,54 trilyon yuan (523 milyar dolar) ile Çin Endüstri ve Ticaret Bankası’nı geride bıraktı.

Uzmanlar ise CXMT’nin hisse fiyatındaki bu yükselişin, yapay zekâ kaynaklı bellek çipi arzındaki sıkışıklığın geçici bir etkisi mi yoksa Çinli çip üreticilerinin küresel yapay zekâ tedarik zincirinde kalıcı bir yükselişi mi olduğuna dair ikiye bölünmüş durumda.

Singapur’daki Lee Kuan Yew Kamu Politikası Okulu’ndan araştırmacı Barbora Valockova, Çin’in bellek çiplerinde giderek daha önemli bir oyuncu haline geldiğini ancak bunun, yapay zekâ talebi, arz sıkıntısı ve devlet destekli sanayi politikasıyla şekillenen bir piyasada gerçekleştiğini belirtiyor. Valockova, Çin’in henüz tüm çip ekosisteminde liderlerle arayı kapattığı anlamına gelmediğini vurguluyor.

Valockova’ya göre, yaşanan arz sıkıntısı şirketleri Çinli çip tedarikçilerini değerlendirmeye zorlasa da, özellikle ABD’de bu tedariklerin seçici ve siyasi tartışmalara açık olacağı öngörülüyor.

30 Temmuz’da, ABD’li bir grup milletvekili Apple CEO’su Tim Cook’a bir mektup göndererek, CXMT ve Yangtze Memory Technologies (YMTC) gibi “kara listeye alınmış” Çinli yarı iletken tedarikçilerinden çip alımına yönelik tüm girişimlerin sonlandırılması çağrısında bulundu. Milletvekilleri, bu adımın Apple’ı ABD hükümetinin “Çin ordusuyla bağlantılı” olarak tanımladığı şirketlere bağımlı hale getireceğini belirtti. Pentagon’un güncellediği listede CXMT ve YMTC’nin de yer aldığı aktarıldı.

Apple, küresel bellek çipi arzındaki sıkışıklık nedeniyle her iki şirketle de çip tedariki için daha önce görüşmeler yürütmüştü. Apple CEO’su Tim Cook, geçen perşembe günü yaptığı bilanço görüşmesinde, tedarik zincirinde ciddi kısıtlar yaşandığını ve bellek fiyatlarında “yüzyılda bir görülen” bir artışla karşı karşıya olduklarını söyledi.

Singapur Ulusal Üniversitesi Doğu Asya Enstitüsü’nden araştırmacı Kong Tuan Yuen ise, bellek arzındaki sıkışıklığın Çinli çiplere olan talebi artıracağını ancak küresel şirketlerin CXMT’yi genellikle ikincil bir kaynak olarak değerlendireceğini belirtiyor. Yuen, şirketlerin tedarik zincirlerini çeşitlendirmesinin gerekli olabileceğini ancak uzun vadeli jeopolitik riskleri azaltmak için farklı coğrafyalarda birden fazla tedarikçiyle çalışmaya devam edeceklerini ifade etti.

Futurum’dan yarı iletken ve altyapı araştırmaları başkanı Rolf Bulk ise, CXMT’nin hâlâ SK Hynix, Micron ve Samsung’a kıyasla çip üretiminde iki-üç nesil geride olduğunu ve ürettiği her çipte bit başına %20-30 daha yüksek maliyetle karşılaştığını belirtti. Bu nedenle, çoğu şirketin ana tedarikçi olarak SK Hynix, Micron veya Samsung’u tercih etmeye devam edeceği öngörülüyor.

Çinli çip üreticileri hâlâ rakiplerinin birkaç nesil gerisinde olsa da, CXMT’nin halka arzı ve Moonshot’ın Kimi K3 lansmanı gibi gelişmeler Çin’in yapay zekâ alanındaki ilerlemeleriyle küresel teknoloji piyasasında dalgalanmalara yol açtı. Nvidia hisseleri pazartesi günü %5 düşerken, Güney Koreli SK Hynix ve Samsung hisselerinde %13’ün üzerinde kayıplar yaşandı. Ancak, Microsoft ve Amazon’un güçlü bilanço açıklamalarıyla yarı iletken hisseleri cuma günü toparlandı.

NUS Doğu Asya Enstitüsü’nden Chen Gang gibi uzmanlar, bu ivmenin Çinli çip üreticileri için uzun vadeli kazançlara dönüşeceği görüşünde. Chen, CXMT ve YMTC gibi şirketlerin Çin’in büyük sermaye piyasası ve devlet desteğiyle üretim ve Ar-Ge ölçeklerini yabancı rakiplerine kıyasla çok daha hızlı büyütebileceğini belirtiyor.

Geçtiğimiz pazartesi günü The Information, ismi açıklanmayan bir Çinli şirketin immersion deep ultraviolet (DUV) litografi makinesi üretimine başladığını bildirdi. Bu makineler, yarı iletken üretiminde silikon plakalar üzerine devre desenleri işlemek için kritik öneme sahip ve ağırlıklı olarak Hollandalı ASML tarafından üretiliyor.

Çin, kendi yarı iletken endüstrisini kurma hedefinin bir parçası olarak uzun süredir rekabetçi litografi makineleri geliştirmeye çalışıyor. Son yıllarda bu çabalar, ABD’nin Çin’e çip ve çip üretim ekipmanı ihracatına getirdiği kısıtlamalar nedeniyle daha da hız kazandı.

NUS’tan Kong, devlet öncülüğündeki yapay zekâ yatırımları, yerli teknoloji şirketlerine yönelik yerli bellek tedarikçisi kullanma zorunluluğu ve Apple gibi yabancı şirketlerden gelen artan talebin, Çinli çip şirketlerinin yarı iletken değer zincirinde yukarıya tırmanmasını sağlayacak kendini besleyen bir döngü yaratacağını belirtiyor. Ancak, jeopolitik ve ABD-Çin ilişkilerinin olumsuz etkisinin her zaman bir risk unsuru olacağını da ekliyor.

Öte yandan yatırımcılar, Çin’in yarı iletken sektörüne yatırım yapmak için yeni bir fırsat daha yakalayacak. Yangtze Memory Technologies (YMTC), Şanghay borsasında halka arz öncesi sürece girdi.