Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), 8 Temmuz’da lisanslı kripto şirketlerine yönelik ilk denetim sürecini başlattı. Bu kapsamda, saklama hizmetlerinin dayanıklılığı AB genelinde incelemeye alındı. Adım, MiCA düzenlemesinin tam olarak yürürlüğe girmesinden ve popüler kripto borsası AscendEX’in (eski adıyla BitMax) çöküşünden sadece birkaç gün sonra geldi.
ESMA, iki gelişme arasında doğrudan bir bağlantı kurmadı. Ancak zamanlama, düzenleyicilere başarısız kripto saklama hizmetlerinin kullanıcılar üzerindeki etkisini canlı bir örnekle gösteriyor.
ESMA Saklama İncelemesi Kriptonun En Zayıf Noktasını Hedefliyor
8 Temmuz tarihli açıklamasında ESMA, Ortak Denetim Eylemi (CSA) kapsamında kripto varlık hizmet sağlayıcılarının (CASP) saklama risklerini nasıl yönettiğinin değerlendirileceğini belirtti. Ulusal düzenleyiciler, 2026 sonlarından 2027 başlarına kadar yetkilendirilmiş şirketlerden risk bazlı bir örneklem üzerinde inceleme yapacak.
Bu süreç, dağıtık defter teknolojisine (DLT) özgü riskleri hedefliyor. Denetçiler; yönetişim, anahtar ve saklama yönetimi, işlem kontrolleri, olay tespiti, akıllı sözleşme riski ve üçüncü taraf sağlayıcılara bağımlılık gibi başlıkları test edecek.
ESMA, bu tür denetimleri yıllardır fon yöneticileri üzerinde uyguluyor. Şimdi ise bu yöntemi kriptoya taşıyarak sektörü AB’nin ana akım denetim çerçevesine dahil ediyor. İnceleme, Ocak 2025’ten bu yana finansal kuruluşlar için yürürlükte olan Dijital Operasyonel Dayanıklılık Yasası’na (DORA) da dayanıyor.
Elde edilen bulgular, 2027’nin ikinci yarısında ESMA Denetim Kurulu’na sunulacak kapsamlı bir rapora temel oluşturacak. Sektör avukatları, asıl sınavın uygulama aşamasında yaşanacağını vurguluyor.
AscendEX Çöküşü, İncelemenin Önlemeyi Hedeflediği Sorunu Gösteriyor
Kripto borsası AscendEX, 6 Temmuz’da yaptığı açıklamada 1 Temmuz itibarıyla faaliyetlerini durdurduğunu duyurdu. Gerekçe olarak MiCA düzenlemesi, başarısız bir finansman anlaşması ve piyasa baskısı gösterildi. Artık tüm çekim işlemleri manuel incelemeye tabi tutuluyor ve zaman ya da tutar konusunda herhangi bir garanti verilmiyor.
AscendEX, 22 Mart 2021’de BitMax.io’dan yeniden markalaşmıştı.
Araştırmacı ZachXBT, 26 Haziran’da borsayı işaret ederek sıcak cüzdanlarında Ethereum (ETH), Tether (USDT) ve Solana (SOL) gibi büyük token’ların bulunmadığını, yatırma işlemlerinin açık olmasına rağmen çekimlerin durduğunu belirtti.
ZachXBT, Telegram’da yaptığı paylaşımda, “Kamuya açık sıcak cüzdanlarında, doğruladığım milyonlarca dolarlık kullanıcı taleplerini karşılayacak likit varlık bulunmuyor” dedi.
Etkilenen kullanıcıları, kurucu ortak George (Jing) Cao’nun ismini vererek kolluk kuvvetlerine ve düzenleyicilere başvurmaya çağırdı.
AscendEX, yeni denetim kapsamı dışında kalıyor çünkü yalnızca yetkilendirilmiş şirketler inceleniyor. Ancak yaşananlar, ESMA’nın tüm sektör için belirlediği standartların ihlal edildiğini gösteriyor.
Düzenleyici kurum, 23 Haziran’da yaptığı açıklamada, yetkisiz platformların faaliyetlerini düzenli bir şekilde sonlandırmasını istedi. Saklama hizmetlerinin yalnızca kesinlikle gerekli olduğu sürece devam edebileceği, çıkış takviminin ise müşterilere açıkça bildirilmesi gerektiği vurgulandı.
ESMA ayrıca, lisansı olmayan platform kullanıcılarına varlıklarını yetkili sağlayıcılara veya kendi cüzdanlarına taşımalarını tavsiye etti ve MiCA kapsamında herhangi bir koruma olmadığını hatırlattı.
AscendEX’in çekim işlemlerinin dondurulması, bu tavsiyenin uygulanmasını imkânsız hale getiriyor. Platformda kalan kullanıcılar, düzenleyicilerin lisanslı şirketlerden dayanıklılık kanıtı beklediği saklama başarısızlığının canlı örneğini oluşturuyor.
Borsa, benzer bir durumu daha önce de yaşamıştı. Aralık 2021’de gerçekleşen sıcak cüzdan saldırısında 77,7 milyon dolar kaybedildi. O dönemde tam tazminat sözü verilmişti. Bugün ise herhangi bir güvence sunulmuyor.
Lisanslama Dalgasından Uygulama Aşamasına
MiCA’nın yürürlüğe girmesiyle sektörde ciddi bir eleme yaşandı. Daha önce kayıtlı olan 1.200’den fazla kripto şirketinden yalnızca yaklaşık 210’u yetki alabildi. AB genelinde borsa lisansına sahip platform sayısı ise yalnızca 14 olarak bildiriliyor.
Büyük oyuncular sırayla piyasadan çekildi. Binance, AB’den çıkarken son üç yılın en yüksek haftalık çıkışını kaydetti. Bybit ise Avrupalı kullanıcıları kısıtlamaya başladı. Her iki platform da çekim işlemlerini sürdürdü.
Geçmişte yaşananlar, çöküş hikâyelerinin yakından incelenmesinin önemini gösteriyor. Celsius, 2022’deki iflasından önce aşırı piyasa koşullarını gerekçe göstermişti. BlockFills ise bu yıl 75 milyon dolarlık açık açıklamadan önce müşteri çekimlerini dondurdu. AscendEX ise cüzdanlarında yeterli varlık bulunmazken düzenlemeleri suçladı.
ESMA’nın kapsamlı bulguları 2027 sonuna kadar açıklanmayacak. O zamana kadar, kâğıt üzerinde yazılı saklama kurallarının, bir sonraki AscendEX vakasının düzenlenmiş alan içinde yaşanmasını önleyip önleyemeyeceği belirsizliğini koruyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: cryptorank.io
