Aramco CEO’su Amin Nasser, küresel enerji piyasalarının birkaç ay içinde yeniden dengelenebilmesi için Hürmüz Boğazı’ndan ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarının derhal başlaması gerektiğini söyledi.
Bloomberg News’in Aramco’dan alınan e-posta açıklamasına dayandırdığı haberine göre Nasser, sevkiyatların bugünden itibaren birkaç haftadan fazla kesintiye uğraması halinde piyasa bozulmasının 2027’ye kadar uzayabileceği uyarısında bulundu. Nasser, Reuters’a yaptığı ayrı bir açıklamada ise, son iki ayda boğazdaki sevkiyat aksaklıkları nedeniyle küresel petrol piyasasında yaklaşık 1 milyar varil kayıp yaşandığını belirtti.
Dünyadaki petrol ve LNG’nin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, 28 Şubat’ta ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının başlamasının ardından kritik bir noktaya dönüştü. İran’ın, Ortadoğu’daki daha geniş çaplı çatışmalar sırasında boğazdan tanker geçişlerine getirdiği kısıtlamalar, Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) “tarihin en büyük arz kesintisi” olarak tanımladığı bir duruma yol açtı.
IEA’nın nisan raporuna göre, mart ayında petrol fiyatları, yaşanan arz şokunun ardından tarihin en yüksek aylık artışını kaydetti. Küresel gösterge Brent petrolü, cuma günü varil başına yaklaşık 101 dolardan kapanırken, haftalık bazda yaklaşık %8 düşüş yaşadı.
Nasser, bu açıklamaları şirketin ilk çeyrek finansal sonuçlarını açıkladığı dönemde yaptı. Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olan şirket, 31 Mart’ta sona eren çeyrekte 32,5 milyar dolar net kâr açıkladı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemindeki 26 milyar dolara kıyasla artış gösterdi.
Suudi Arabistan Doğu-Batı Boru Hattı’nı Kullandı
IEA verilerine göre, OPEC+ üretimi mart ayında aylık bazda 9,4 milyon varil/gün azalarak 42,4 milyon varil/gün seviyesine geriledi. Bu kesinti, Suudi Arabistan gibi petrol üreticilerini küresel enerji şokunu dengelemek için alternatif ihracat rotaları aramaya itti.
Aramco’ya göre, Suudi Arabistan sevkiyatları 7 milyon varil/gün kapasiteli Doğu-Batı Boru Hattı’na yönlendirdi ve bu hat maksimum kapasitesine ulaştı. Nasser, boru hattının “kritik bir tedarik damarı” olduğunu vurguladı.
Nasser, bu hattın “küresel enerji şokunun etkisini hafiflettiğini ve boğazdaki sevkiyat kısıtlamalarından etkilenen müşterilere rahatlama sağladığını” belirtti. Son gelişmelerin, petrol ve gazın enerji güvenliği ile küresel ekonomi için hayati önemini net şekilde gösterdiğini ve güvenilir enerji arzının kritik olduğunu hatırlattı.
Uluslararası Para Fonu (IMF), nisan ayında enerji arzındaki bozulma nedeniyle “aşağı yönlü risklerin” küresel ekonomik görünümde baskın olduğunu bildirdi. Daha uzun sürecek bir çatışma ve artan jeopolitik bölünme, büyümeyi önemli ölçüde zayıflatabilir ve finansal piyasaları istikrarsızlaştırabilir.
Washington merkezli IMF, “Küresel ekonomi, Ortadoğu’da patlak veren savaş nedeniyle büyük bir sınavla karşı karşıya” dedi. “Çatışmanın süresi ve kapsamı sınırlı kalırsa, küresel büyümenin 2026’da %3,1’e, 2027’de ise %3,2’ye yavaşlaması bekleniyor.”
Barış Görüşmeleri Sonuçsuz
Suudi Arabistan, petrol piyasalarının yeniden dengelenmesinin yavaş olabileceği konusunda uyarırken, Washington ve Tahran arasında düşmanlıkların sona erdirilmesine yönelik bir ilerleme sağlanamadı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın boğazı deniz trafiğine yeniden açması karşılığında ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırmasını istiyor.
Devlet ajansı İslam Cumhuriyeti Haber Ajansı, Tahran’ın ABD’nin 10 haftadır süren çatışmayı sona erdirme teklifine yanıt verdiğini bildirdi. Ancak, nükleer programla ilgili bir anlaşmanın nasıl müzakere edileceği veya deniz güvenliğinin nasıl sağlanacağına dair ayrıntı verilmedi.
Trump, cuma günü gazetecilere yaptığı açıklamada, Washington’un “Özgürlük Projesi” askeri operasyonunu yeniden başlatabileceğini söyledi. “Her şey imzalanmazsa, farklı bir yol izleyebiliriz” ifadelerini kullandı.
Ayrıca Trump, Truth Social’da “159 İran gemisi”ni gösteren iki panelden oluşan bir görsel paylaştı. İlk panelde “Obama/Biden” etiketiyle İran bayrağı taşıyan gemiler yer alırken, ikinci panelde aynı filonun “Trump” etiketiyle yok edildiği ve deniz tabanında olduğu görülüyor. Bu paylaşım, başkanların İran’a yaklaşımını karşılaştırıyor.
Bölgesel Gerginlik Sürüyor
İranlı yetkililer ise kararlı tutumunu sürdürüyor.
İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, X platformunda yaptığı paylaşımda, “Düşman karşısında asla başımızı eğmeyeceğiz. Diyalog veya müzakere gündeme gelirse, bu teslimiyet veya geri çekilme anlamına gelmez. Hedef, İran milletinin haklarını korumak ve ulusal çıkarları kararlılıkla savunmaktır” dedi.
ABD ve İran arasında barış görüşmelerinde ilerleme sağlanamazken, bölgede gerginlik devam ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri, İran’dan fırlatılan iki insansız hava aracının hava savunma sistemleri tarafından başarıyla etkisiz hale getirildiğini açıkladı. Kuveyt ise hava sahasında birkaç “düşmanca” drone’u engellediğini bildirdi.
Katar Savunma Bakanlığı, ülkenin kara sularında bulunan ticari bir kargo gemisinin bir drone tarafından hedef alındığını duyurdu. Bakanlık, olayda gemide sınırlı bir yangın çıktığını ve herhangi bir yaralanma olmadığını açıkladı.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: Benzinga
