ABD’de mevcut konut satışları, haziran ayında beklentilerin aksine geriledi. Sıkı arz koşulları, konut fiyatlarını rekor seviyeye taşırken, Ortadoğu’daki çatışmalar da mortgage faizlerinin yüksek kalmasına yol açtı ve potansiyel alıcıların piyasadan uzaklaşmasına neden oldu.
Ulusal Emlakçılar Birliği’nin perşembe günü yayımladığı rapor, özellikle gençler için ev sahibi olmanın giderek daha zor hale geldiğini ortaya koydu. Buna rağmen ekonomistler, konut sektörünün ikinci çeyrekte uzun bir aradan sonra ilk kez ekonomik büyümeye küçük de olsa katkı sağlayacağını öngörüyor.
ABD Kongresi kısa süre önce, yatırım şirketlerinin tek ailelik konut alımlarını kısıtlayan ve inşaat projeleri için çevresel incelemeleri hızlandıran iki partili bir konut erişilebilirliği yasasını kabul etti. Ancak Başkan Donald Trump, ayrı bir oy kullanma yasası geçmeden bu tasarıyı imzalamayacağını açıkladı.
Oxford Economics başekonomisti Nancy Vanden Houten, konut erişilebilirliği sorunlarının en çok düşük gelirli haneler ve ilk kez ev alacaklar için ciddi olduğunu belirtti. Üst gelir grubundaki haneler için ev almak çok daha kolayken, genç ve kiracı haneler için bu durum oldukça zorlayıcı.
Haziran ayında konut satışları, mevsimsellikten arındırılmış yıllık bazda %2,4 düşüşle 4,09 milyon adede geriledi. Reuters anketine katılan ekonomistler, satışların 4,20 milyon adede çıkmasını bekliyordu. Satışlar son yıllarda 4 milyon civarında dalgalanıyor. Ulusal Emlakçılar Birliği başekonomisti Lawrence Yun, benzer bir seyrin 2008 Büyük Resesyon döneminde de yaşandığını hatırlattı.
Ülkede özellikle giriş seviyesi konutlarda ciddi bir arz açığı bulunuyor. Ulusal Ev İnşaatçıları Birliği, bu açığın yaklaşık 1,2 milyon adet olduğunu tahmin ediyor. Haziran ayında piyasadaki ikinci el konut stoku %0,6 azalarak 1,56 milyon adede geriledi ve pandemi öncesindeki 1,8-1,9 milyon aralığının altında kaldı. Yıllık bazda ise arz %1,3 arttı.
Mevcut konutların medyan fiyatı, yıllık bazda %1,8 artışla 440.600 dolarla rekor seviyeye ulaştı. Haziran ayında satılan konutların büyük bölümü 250.000-500.000 dolar fiyat bandında yer aldı. Mevcut konut satışları, kontratın kapanışında sayılıyor. Geçen ayki satışlar, büyük olasılıkla nisan ve mayıs aylarında imzalanan kontratları yansıtıyor.
Mortgage faizleri, ABD-İsrail’in İran’la yaşadığı savaş sonrası yükseldikten sonra bir miktar gerilese de, Freddie Mac verilerine göre popüler 30 yıl vadeli sabit faizli mortgage oranı hâlâ çatışma öncesi seviyenin yaklaşık 50 baz puan üzerinde seyrediyor.
Haziran ayında yıllık bazda konut satışları %2,8 arttı. 500.000 dolar ve üzerindeki tek ailelik konutlarda yıllık bazda çift haneli satış artışı görülürken, 100.000 dolar altındaki konutlarda satışlar %1,7 geriledi.
Yüksek mortgage faizleri, potansiyel satıcıların evlerini listelemesini de zorlaştırıyor ve arz sıkıntısını artırıyor. Birçok ev sahibi, %5’in altında sabit faizli mortgage’a sahip. Haziran ayındaki satış hızına göre mevcut stokun tükenmesi 4,6 ay sürecek; bu oran geçen yıl ile aynı seviyede.
Konut inşaatı ve satışlarını kapsayan konut yatırımları, üst üste beş çeyrektir daralıyor. Atlanta Fed’in modeline göre, ikinci çeyrekte GSYH’nin yıllıklandırılmış bazda %1,3 artması bekleniyor. Ekonomi, ocak-mart döneminde %2,1 büyüme kaydetmişti.
Öte yandan İran silahlı kuvvetleri, ABD’nin İran’ın güney kıyısı ve doğu eyaletlerine düzenlediği saldırıların ardından, perşembe günü ABD’nin Körfez’deki askeri altyapılarına saldırı başlattı. Bu gelişme, üç haftalık ateşkes anlaşmasını daha da zora soktu.
Çatışma, enflasyonu körüklerken Fed’in bu yıl faiz artırma olasılığını da yükseltti.
ABD Merkez Bankası’nın 16-17 haziran toplantısına ait tutanaklar, politika yapıcıların geçen ay enflasyon konusunda endişelerinin arttığını gösterdi. Fed, haziran toplantısında politika faizini %3,50-%3,75 aralığında sabit tuttu. Ancak yeni projeksiyonlar, bu yıl faiz artışı olasılığının güçlendiğine işaret etti.
Wall Street’te hisseler yükselişle işlem gördü. Dolar, para birimleri sepeti karşısında yatay seyretti. ABD Hazine tahvili getirileri ise haftanın başındaki yükselişin ardından geriledi.
YAVAŞ İSTİHDAM, YAVAŞ İŞTEN ÇIKARMA DÖNEMİ
Çalışma Bakanlığı’nın ayrı bir raporu, haziran ayında istihdam artışında keskin bir yavaşlama yaşanmasına rağmen işgücü piyasasının “yavaş işe alım, yavaş işten çıkarma” modunda kaldığını gösterdi.
4 temmuz haftasında, eyalet işsizlik yardımı için ilk başvurular mevsimsellikten arındırılmış olarak 2.000 azalarak 215.000’e geriledi ve ekonomist beklentileriyle uyumlu gerçekleşti.
Mevsimsellikten arındırılmamış başvurular ise geçen hafta 9.967 artışla 224.583’e yükseldi. Özellikle Kaliforniya’da başvurular 8.467 arttı. Michigan’da 4.401, Missouri’de ise 5.872 başvuru artışı görüldü. Bu artışta, bazı otomobil üreticilerinin bakım ve yeniden yapılandırma için üretim hatlarını geçici olarak durdurmasının etkili olduğu düşünülüyor. Ancak General Motors ve Ford Motor, birçok fabrikasında yaz kapanışlarını iptal etti.
Genel olarak, mayıs sonu ve haziran başındaki artışın ardından mevsimsellikten arındırılmış başvurular tekrar geriledi. Ekonomistler, bu artışı çoğunlukla okul yılı sonundaki veri ayarlama zorluklarına bağlıyor.
Bazı eyaletler, öğretmen dışı okul personelinin uzun yaz tatillerinde işsizlik yardımı başvurusu yapmasına izin veriyor. Bu durum, hükümetin mevsimsel dalgalanmaları ayıklamak için kullandığı modeli etkileyebiliyor.
Pantheon Macroeconomics başekonomisti Samuel Tombs, başvuruların düşük ve istikrarlı kaldığını, son aylardaki artışın ise muhtemelen mevsimsel etkilerden kaynaklandığını belirtti. Tombs, önümüzdeki dönemde işten çıkarmaların düşük kalmasını bekliyor.
Buna rağmen işgücü piyasasında aşağı yönlü riskler devam ediyor. Fed tutanakları, politika yapıcıların kısa vadede işgücü piyasasının istikrarlı kalmasını ve işsizlik oranının mevcut seviyelere yakın seyretmesini beklediğini gösterdi.
Tutanaklarda ayrıca, bazı katılımcıların jeopolitik gelişmeler veya genel ekonomik görünümle ilgili belirsizliklerin şirketlerin işe alımları azaltmasına veya işten çıkarmalara başlamasına yol açabileceğini dile getirdiği belirtildi.
İşsizlik yardımı almaya devam edenlerin sayısı, yani işe alımların bir göstergesi olarak kabul edilen veri, 27 haziran haftasında 8.000 artışla mevsimsellikten arındırılmış olarak 1,814 milyona yükseldi.
Bu artışın bir kısmı, okul tatilleriyle ilgili mevsimsel ayarlama sorunlarını yansıtıyor. Ancak yavaş işe alımlar da birçok kişinin yardımlarda kalmasına neden oluyor. Conference Board’un geçen hafta yaptığı bir ankete göre, haziran ayında “iş bulmak zor” diyen tüketicilerin oranı ocak 2021’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: marketscreener.com
