28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan savaş, ABD ile İran arasında varılan anlaşmayla sona erdi. Ancak iki tarafın üzerinde uzlaştığı 14 maddelik metin, ilan edilmeden günler önce Arap basını tarafından kamuoyuna açıklandı.
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Al-Arabiya, ABD ile İran arasında cuma günü imzalanması beklenen 14 maddelik gizli mutabakat zaptını yayımladı.
Sızdırılan anlaşma metnine göre İran, nükleer silah üretmeyeceği taahhüdünde bulunuyor ve Hürmüz Boğazı’nı ticari trafiğe açıyor. ABD ise İran’ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmanın yanı sıra, 300 milyar dolarlık bir kalkınma fonu sağlamayı taahhüt ediyor.
Açıklanan 14 madde şöyle:
1. İran ve ABD, mevcut savaşta müttefikleriyle birlikte, bu mutabakat zaptının imzalanmasıyla birlikte Lübnan dahil tüm cephelerde savaşı derhal ve kalıcı olarak sona erdirdiklerini ilan eder. Taraflar, bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir düşmanca eylem başlatmayacaklarını ve güç tehdidinde bulunmaktan veya güç kullanmaktan kaçınacaklarını taahhüt eder. Nihai anlaşma, bu ve diğer maddelerin hükümlerini teyit edecektir.
2. Taraflar, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve iç işlerine müdahale etmemeyi taahhüt eder.
3. Taraflar, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek en fazla 60 günlük bir süre içinde müzakere ederek nihai bir anlaşmaya varmayı taahhüt eder.
4. Mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ABD, deniz ablukasını kaldıracak ve İran’a karşı her türlü müdahale veya engellemeyi önleyecek. En fazla 30 gün içinde deniz trafiği tam kapasitesine dönecek ve gemi trafiği savaş öncesi hacimle orantılı olacak. ABD ayrıca nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde kuvvetlerini çevredeki bölgelerden çekecek.
5. Mutabakatın imzalanmasının ardından İran, teknik engellerin kaldırılması ve mayınların etkisiz hale getirilmesiyle birlikte, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemi seferlerinin savaş öncesi seviyeye 30 gün içinde dönmesini sağlamak için derhal adım atacak.
6. ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte, İran’ın rehabilitasyonu ve ekonomik kalkınması için iki tarafın da üzerinde anlaştığı kapsamlı bir plan oluşturmayı ve en az 300 milyar dolarlık finansman sağlamayı taahhüt eder. Bu planın uygulama mekanizması, nihai anlaşmanın bir parçası olarak 60 gün içinde belirlenecek.
7. ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak kararlaştırılacak bir takvim çerçevesinde, BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu kararları dahil olmak üzere İran’ın karşı karşıya olduğu tüm yaptırımları ve ABD’nin birincil ve ikincil tüm tek taraflı yaptırımlarını sona erdirmeyi taahhüt eder.
8. İran, nükleer silah üretmeyeceğini bir kez daha teyit eder. Taraflar, zenginleştirilmiş malzemenin akıbeti ve İran’ın nükleer ihtiyaçları dahil olmak üzere diğer tüm nükleer konuların nihai anlaşmada yeterince ele alınacağı konusunda mutabık kalmıştır. Nihai anlaşma bu maddenin hükümlerini teyit edecektir.
9. Taraflar, nihai bir anlaşmaya varılana kadar statükoyu koruma konusunda mutabıktır. İran nükleer programında mevcut durumu sürdürecek, ABD ise İran’a yeni yaptırımlar uygulamayacak veya bölgedeki askeri varlığını artırmayacaktır.
10. ABD, mutabakat zaptının imzalanmasından hemen sonra ve yaptırımların kaldırılacağı tarihe kadar, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık, sigorta, ulaşım ve benzeri tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.
11. ABD, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin ilerlemesiyle birlikte, İran’ın dondurulmuş veya kısıtlanmış fonlarının ve varlıklarının serbest bırakılacağını ve tamamen kullanıma sunulacağını taahhüt eder. Bu fonlar, İran Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai alıcıya ödenecek ve tamamen kullanıma hazır olacaktır. ABD, bu kapsamda gerekli tüm izin ve lisansları verecektir.
12. Taraflar, nihai anlaşmanın başarılı şekilde uygulanmasını ve gelecekteki bağlılığını denetlemek üzere bir uygulama mekanizması kurulmasında mutabık kalmıştır.
13. Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından ve 4, 5, 10 ve 11. maddelerin uygulanmasına başlanması ve bu adımların devam ettirilmesiyle ilgili güvencelerin alınmasının ardından, taraflar yalnızca kalan maddelerle ilgili olarak nihai anlaşma için müzakerelere başlayacaktır.
14. Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi’nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacaktır.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: haberturk.com
