P

Portf├Ây y├Âneticili─či nedir sorusunu kapsaml─▒ bir bi├žimde yan─▒tlayabilmek i├žin yat─▒r─▒m kavram─▒na de─činmek faydal─▒ olur. Servet birikimine ilave yapmak ve bu ┼čekilde kazan├ž sa─člamak i├žin y├╝r├╝t├╝len faaliyetler yat─▒r─▒m olarak tan─▒mlan─▒r. S├Âz konusu servet ve kazanc─▒n olu┼čturulma bi├žimi ise portf├Ây olarak adland─▒r─▒l─▒r. Yat─▒r─▒ma konu olan sermaye piyasas─▒ ara├žlar─▒, k─▒ymetli madenler ve di─čer varl─▒klar portf├Ây ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda incelenir.

Yat─▒r─▒m varl─▒klar─▒n─▒n idaresi ve organizasyonu portf├Ây y├Âneticili─či olarak adland─▒r─▒l─▒r. Ba┼čka bir ifadeyle m├╝┼čteri portf├Âylerinin gelir elde etmek ├╝zere i┼čletilmesi bu ┼čekilde tan─▒mlan─▒r. Portf├Ây y├Ânetimi temel olarak m├╝┼čteriyle hizmet veren kurulu┼č aras─▒nda imzalanan bir s├Âzle┼čmeye dayan─▒r. Bu s├Âzle┼čmenin ko┼čullar─▒ Sermaye Piyasas─▒ Kurulu (SPK) taraf─▒ndan belirlenir.

Portf├Ây Y├Âneticili─či T├╝rleri Nelerdir?

Ki┼čisel yat─▒r─▒mlara dair varl─▒klar─▒n gelir elde etmek amac─▒yla idaresi bireysel portf├Ây y├Âneticili─čidir. Yetkili firma bu varl─▒klar─▒ vekil s─▒fat─▒yla y├Ânetir. Yat─▒r─▒mlarla ilgili kararlar m├╝┼čterilerin mali durumuna g├Âre verilir. Risk-getiri tercihleri de portf├Ây olu┼čtururken ve y├Ânetirken dikkate al─▒nan hususlard─▒r. Bireysel portf├Ây y├Âneticili─či nedir sorusunu yat─▒r─▒mlar─▒n takip edilmesi ve m├╝┼čterinin ihtiya├žlar─▒na g├Âre d├╝zenlenmesi ┼čeklinde yan─▒tlamak da m├╝mk├╝nd├╝r.

┼×irketlere, vak─▒flara ve kurumlara ait olan yat─▒r─▒mlar─▒n takibi kolektif portf├Ây y├Âneticili─či olarak tan─▒mlan─▒r. Kurumsal alanda faaliyet g├Âsteren portf├Ây y├Âneticisinin g├Ârevi, m├╝┼čterilerin yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ idare ederek maddi menfaat sa─člamakt─▒r. Kolektif portf├Ây y├Âneticisi hukuki i┼člemlerin y├╝r├╝t├╝lmesinden ve yat─▒r─▒mlarla ilgili muhasebe hizmetlerinden sorumludur. Bu kapsamda, ortaklar─▒n varl─▒klardaki paylar─▒ da g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak ├žal─▒┼čma y├╝r├╝t├╝l├╝r. Maddi faaliyetlerden elde edilen gelir, ortaklar aras─▒ndaki s├Âzle┼čmeye veya hisse pay─▒na g├Âre da─č─▒t─▒l─▒r. S├Âz konusu da─č─▒t─▒m─▒n yap─▒lmas─▒ da portf├Ây y├Âneticili─či kapsam─▒ndad─▒r.

Portf├Ây Y├Ânetim ┼×irketi Nedir?

Portf├Ây y├Âneticisi nedir sorusunu yan─▒tlarken bu faaliyetin ┼čirket b├╝nyesi alt─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtmek faydal─▒ olur. Bir tan─▒m yapmak gerekirse m├╝┼čterilerin yat─▒r─▒m varl─▒klar─▒n─▒n takibinden ve gelir-giderlerinden sorumlu olan firmalar, portf├Ây y├Ânetim ┼čirketleri olarak adland─▒r─▒l─▒r. S├Âz konusu firmalar─▒n kapsam─▒ 6362 say─▒l─▒ Sermaye Piyasas─▒ KanunuÔÇÖnun 55.maddesinde tan─▒mlan─▒r.

Portf├Ây y├Ânetim ┼čirketleri; m├╝┼čterilerin yat─▒r─▒m varl─▒klar─▒n─▒n belirlenmesinden, olu┼čturulmas─▒ndan ve bunlardan elde edilen gelirin organize edilmesinden sorumludur. S├Âz konusu firmalar, s├Âzle┼čme kapsam─▒nda faaliyet g├Âsterir. Bu s├Âzle┼čme, portf├Ây y├Âneticilerine m├╝┼čteri ┼čirketlere vekalet etme hakk─▒ tan─▒r. Firmalar; bu yetki ├žer├ževesinde m├╝┼čteriler ad─▒na incelemeler yapar, yat─▒r─▒m faaliyetlerinde bulunur ve gelir payla┼č─▒m─▒ yapar. Portf├Ây y├Âneticili─či alan─▒nda hizmet veren firmalar, anonim ┼čirket olarak faaliyet g├Âsterir.

Portf├Ây Y├Ânetim ┼×irketi Nas─▒l Kurulur?

Portf├Ây y├Âneticili─či hizmeti vermek i├žin baz─▒ yasal y├╝k├╝ml├╝l├╝kler mevcuttur. T├╝rk Ticaret Kanunu h├╝k├╝mleri uyar─▒nca kay─▒tl─▒ sermaye sistemine tabi olan ki┼čiler portf├Ây y├Ânetim ┼čirketi kurmak i├žin ba┼čvuru yap─▒labilir. Bu firmalar─▒n ba┼člang─▒├ž sermayesinin en az 2.000.000 TL olmas─▒ gerekir. 

ÔÇťPortf├Ây y├Âneticili─či yetki belgesi nas─▒l al─▒n─▒r?ÔÇŁ sorusu, ┼čirket kurulu┼č a┼čamas─▒nda s─▒k├ža sorulur. Bu kapsamda ├Âncelikle bir kurulu┼č s├Âzle┼čmesi haz─▒rlanmas─▒ gerekir. S├Âz konusu s├Âzle┼čme, ┼čirketin kanun h├╝k├╝mlerine ve kurul d├╝zenlemelerine uygun oldu─čunu ispat eder nitelikte olmal─▒d─▒r. ┼×artlar─▒n ta┼č─▒nd─▒─č─▒n─▒ ispat eden belgeler, Sermaye Piyasas─▒ KuruluÔÇÖna teslim edilir. Bu s├╝re├žte kurul taraf─▒ndan ba┼čka belgeler de istenebilir. Portf├Ây y├Ânetim ┼čirketi kurmak i├žin yap─▒lan ba┼čvuru onayland─▒ktan sonra firma faaliyetleri ba┼člayabilir.

Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n kar┼č─▒s─▒na s─▒kl─▒kla ├ž─▒kan borsa terimlerinden biri portf├Âyd├╝r. Bu kavram, ger├žek ya da t├╝zel ki┼čilerin yat─▒r─▒mlar─▒ndan kazan├ž sa─člamak amac─▒yla ellerinde bulundurduklar─▒ t├╝m piyasa ara├žlar─▒n─▒ ifade eder. Portfolyo olarak da adland─▒r─▒lan terim; nakit paradan alt─▒na, hisse senedinden bonoya, tahvilden mevduata kadar pek ├žok yat─▒r─▒m de─čerini kapsar. T├╝zel veya ger├žek ki┼čilerin yat─▒r─▒m yapmak ve kazan├ž elde etmek i├žin biriktirdikleri bu ara├žlar, piyasa beklentileri dikkate al─▒narak haz─▒rlan─▒r. K─▒sacas─▒ portf├Ây nedir sorusunun cevab─▒; yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n piyasa beklentileri do─črultusunda tasarruf ettikleri t├╝m sermaye ara├žlar─▒n─▒ i├žeren toplam de─čerdir. 

Portf├Ây Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Portfolyo haz─▒rlarken ├Âncelikle yat─▒r─▒mc─▒n─▒n risk ve kazan├ž beklentisi g├Âz ├Ân├╝ne al─▒n─▒r. Yat─▒r─▒m portfolyosu haz─▒rlama i┼či belli bir s├╝re├ž i├žerisinde ve yetki belgesine sahip arac─▒lar yard─▒m─▒yla ger├žekle┼čtirilir. Yat─▒r─▒mc─▒n─▒n sahip oldu─ču t├╝m piyasa ara├žlar─▒ ve de─čerler, arac─▒ kurumlar taraf─▒ndan portf├Ây h├óline getirilir. 

Portfolyo olu┼čtururken yat─▒r─▒mc─▒ ve arac─▒ kurum aras─▒nda bir s├Âzle┼čme imzalan─▒r. Uzmanlar─▒n y├╝r├╝tece─či bu s├╝re├ž, s├Âzle┼čme ├žer├ževesinde ilerler. T├╝m faaliyetler ise Sermaye Piyasas─▒ Kurulu (SPK) bildirisine uygun bi├žimde d├╝zenlenir. Portfolyo; SPK bildirisi ├žer├ževesinde d├╝zenlenen s├Âzle┼čmeler do─črultusunda belirlenen vade, piyasa riskleri ve kazan├ž beklentileri baz al─▒n─▒p yat─▒r─▒mc─▒n─▒n t├╝m de─čerleri toplanarak ger├žekle┼čtirilir. Portf├Ây nas─▒l yap─▒l─▒r sorusuna bu ┼čekilde cevap vermek m├╝mk├╝nd├╝r.

Portf├Ây Y├Ânetimi Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Yat─▒r─▒mc─▒lar, sahip olduklar─▒ piyasa ara├žlar─▒n─▒n k├ór getirmesi ya da zarara u─čramamas─▒ i├žin uzmanlardan yard─▒m al─▒r. Y├Âneticiler mevcut piyasa ko┼čullar─▒n─▒ ayr─▒nt─▒l─▒ olarak de─čerlendirir. Uzmanlar; bono, d├Âviz, alt─▒n, nakit para gibi farkl─▒ sermaye de─čerlerinin risklerini belirler. Uzman y├Âneticiler s├Âzle┼čmede belirlenen vade boyunca piyasadaki t├╝m olas─▒ riskleri g├Âz ├Ân├╝nde bulundurur. Bununla birlikte yetkililer, yat─▒r─▒mc─▒n─▒n en k├órl─▒ ├ž─▒kaca─č─▒ y├Ânlendirmeleri yapar. 

Bahsi ge├žen y├Ânetim s├╝reci; yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n paralar─▒n─▒ y├Ânlendirmeyi, sahip olunan piyasa ara├žlar─▒n─▒n mevzuatlara, s├Âzle┼čme ve i├ž t├╝z├╝─če uygunlu─čunu takip etmeyi kapsar. Portf├Ây y├Ânetimi ayn─▒ zamanda muhasebe i┼člemleri ile fon gelir-giderlerinin hesaplanmas─▒n─▒ ve da─č─▒t─▒m─▒n─▒ da i├žerir. Y├Ânetim s├╝recinde t├╝m ara├žlar anl─▒k olarak takip edilir. Piyasa ko┼čullar─▒n─▒ takip etmek, yat─▒r─▒m risklerinin ├Ân├╝ne ge├žmeyi sa─člar. Uzmanlar b├Âylece mevcut piyasa ko┼čullar─▒na uygun ┼čekilde portfolyo g├╝ncellemesine gidebilir. 

Portf├Ây Yat─▒r─▒m─▒ Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Portf├Ây yat─▒r─▒m─▒ yapmak i├žin tek bir sermaye piyasas─▒ arac─▒ se├žmek m├╝mk├╝nd├╝r. Y├Âneticinin sadece alt─▒n, d├Âviz ya da bono ara├žlar─▒ndan birini de─čerlendirmesi uygun olabilir. Bununla birlikte birden fazla piyasaya arac─▒n─▒ kullanarak da yat─▒r─▒m yap─▒labilir. Piyasa ko┼čullar─▒ uygun bulunuyorsa ara├žlar─▒ ├že┼čitlendirerek yat─▒r─▒mlar geni┼čletilebilir. Ayr─▒ca yat─▒r─▒m yap─▒lacak de─čerler i├žin alt ve ├╝st limitler belirlenebilir. Bunun yan─▒ s─▒ra yat─▒r─▒m yaparken serbest y├Ânetimi tercih etmek de m├╝mk├╝nd├╝r. Yat─▒r─▒mlar, sadece Forex piyasas─▒nda ger├žekle┼čtirilebilir. Riskleri azaltmak isterseniz yat─▒r─▒mlar─▒n─▒z─▒ hem borsa hem de Forex piyasas─▒nda de─čerlendirebilirsiniz.

Borsadaki al─▒m sat─▒m i┼člemleri i├žin yat─▒r─▒mc─▒lar taraf─▒ndan arac─▒ kuruma verilen emirler hen├╝z ger├žekle┼čmedi─či takdirde beklemede kal─▒r. ─░lgili yat─▒r─▒m taleplerinin ├╝st ve alt s─▒n─▒r─▒ndan daha y├╝ksek veya d├╝┼č├╝k fiyat verilmesi ile ger├žekle┼čen sat─▒┼č direktiflerine piyasa yap─▒c─▒ emirler ad─▒ verilir. ÔÇťPiyasa yap─▒c─▒ nedir?ÔÇŁ sorusu k─▒saca ┼čirket ya da ┼čah─▒slarla s├Âzle┼čme yapmak suretiyle pazar ko┼čullar─▒na uygun bir bi├žimde al─▒m sat─▒m teklifinde bulunabilen kurulu┼člar olarak yan─▒tlanabilir. 

Kriterlere uygun olan ki┼čiler, bir menkul k─▒ymete y├Ânelik faaliyette bulunmak i├žin Borsa ─░stanbul Y├Ânetim Kurulu taraf─▒ndan kabul edilmelidir. Bunun i├žin Borsa ─░stanbul Pay Piyasas─▒ Piyasa Yap─▒c─▒l─▒k Taahh├╝tnamesi imzalanarak gerekli ko┼čullar─▒n kar┼č─▒land─▒─č─▒ tescil edilmelidir. ├ľrne─čin, bu faaliyette bulunmak isteyenlerin de─čerlendirme yap─▒lan aydan geriye do─čru 2 milyon ve ├╝st├╝ tutar─▒nda takas temerr├╝d├╝ say─▒s─▒ en fazla 5 olmal─▒d─▒r. 

Piyasa Yap─▒c─▒ Ne Yapar?

S├╝rekli i┼člem y├Ântemi ile de─čerlendirilen menkul k─▒ymetlere, market maker olarak atanan ├╝yelere tan─▒mlanan hesaplar vas─▒tas─▒yla likidite kazand─▒r─▒l─▒r. ├çift tarafl─▒ kotasyon yani fiyat ve miktar verilmek suretiyle piyasa yap─▒c─▒lar taraf─▒ndan pazardaki nakit ak─▒┼č─▒ dengelenir. ÔÇťPiyasa yap─▒c─▒ ne yapar?ÔÇŁ sorusuna k─▒saca arz talep dengesizlikleri sonucu olu┼čabilen fiyat hareketlili─čini ├Ânleyerek piyasa ko┼čullar─▒n─▒ ve i┼člem ortam─▒n─▒ d├╝zenler ┼čeklinde yan─▒t verilebilir. Market maker, s├╝rekli i┼člem i├žin gerekli derinli─če sahip olmayan ya da halka a├ž─▒k piyasa de─čeri d├╝┼č├╝k olan menkul k─▒ymetleri pazara kazand─▒r─▒r ve bunlar─▒n i┼člem g├Ârmesini sa─člar.

Piyasa yap─▒c─▒lar, fiyat dengeleyicilik misyonunun yan─▒ s─▒ra ├ž─▒kar ├žat─▒┼čmalar─▒n─▒ ├Ânlemekle de y├╝k├╝ml├╝d├╝r. Bu g├Ârevi ├╝stlenen ki┼čiler, varl─▒k sat─▒n almak isteyen yat─▒r─▒mc─▒lara teklifte bulunma olana─č─▒na sahiptir. Market maker olarak adland─▒r─▒lan ki┼čilerin portf├Âylerinde varl─▒k ya da menkul k─▒ymet birikimi olmas─▒ gerekir. ├ťstelik yat─▒r─▒m kurulu┼ču varantlar─▒ ve sertifikalar─▒ yaln─▒zca piyasa yap─▒c─▒l─▒ s├╝rekli i┼člem y├Ântemiyle i┼člem g├Ârebilir. 

Piyasa Yap─▒c─▒n─▒n ├ľzellikleri Nelerdir?

Market maker unvan─▒, birtak─▒m de─čerlendirmelerden ge├žerek piyasayla alakal─▒ yetkinli─čini tescilleyen ki┼čilere verilir. Birincil piyasa i┼člemlerinde verimlili─či art─▒rmak ve ikincil pazarlar─▒n i┼čleyi┼čini d├╝zenlemek piyasa yap─▒c─▒n─▒n ba┼čl─▒ca ├Âzelliklerindendir. Hazine ya da merkez bankalar─▒n─▒n bor├žlanma senedi ihrac─▒, d├Âviz m├╝dahalesi ve buna benzer finansal i┼člemleri do─črultusunda belirlenen piyasa yap─▒c─▒lar ├že┼čitli haklara sahiptir. ─░kincil pazarlarda aral─▒ks─▒z i┼člem yapabilme, kotasyon belirleme ve ihrac─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ sat─▒n alabilme gibi y├╝k├╝ml├╝l├╝kler market maker unvan─▒na sahip ki┼čilere aittir. 

Piyasa Yap─▒c─▒ Kotasyonu Nedir?

Piyasa yap─▒c─▒ kotasyonu, ilgili yetki sahibi taraf─▒ndan iletilen al─▒m sat─▒m emri ┼čeklindeki fiyat ve miktar bildirimidir. Sermaye arac─▒na atanm─▒┼č birden fazla market maker ve buna ba─čl─▒ olarak kotasyon bulunmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. Kotasyon miktarlar─▒, ayr─▒ bir fiyat limiti olu┼čturmaz. ├ťstelik kotasyon tutar─▒n─▒n ├╝st├╝ndeki seviyelerden de fiyat limitlerini a┼čmamak ko┼čuluyla i┼člem yapmak m├╝mk├╝nd├╝r. Kotasyon, sistemde normal emirlerle ayn─▒ pozisyondad─▒r. A├ž─▒l─▒┼č ve kapan─▒┼č seans─▒ gibi tek fiyattan i┼člem yap─▒lan durumlarda da kotasyon girilebilir. 

Piyasa, al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar─▒n para, hizmet, de─čerli evrak de─či┼č toku┼ču yapt─▒─č─▒ platformlara verilen genel isimdir. Bir bedel kar┼č─▒l─▒─č─▒nda hizmet ya da evrak sat─▒n almak isteyen al─▒c─▒lar─▒n bu taleplerini kar┼č─▒lama potansiyeli olan sat─▒c─▒larla bir araya gelmesini sa─člayan birimler piyasay─▒ olu┼čturur. ÔÇťPiyasa nedir?ÔÇŁ sorusu k─▒saca arz ve talebin yani al─▒c─▒ ile sat─▒c─▒n─▒n birbiriyle kar┼č─▒la┼čmas─▒n─▒ ve gerekli de─či┼č toku┼člar─▒n yap─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan mecra olarak yan─▒tlanabilir.

Al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar─▒ bir araya getirerek bilgi al─▒┼čveri┼či yapmas─▒n─▒ sa─člayan platformlar, temelde arz ve talep ili┼čkisine dayal─▒ sistemlerdir. Dolay─▒s─▒yla her iki taraf─▒n aktif olarak ileti┼čim h├ólinde olmas─▒ gereklidir. Sat─▒c─▒ ile al─▒c─▒n─▒n fiziki olarak bir araya gelmesi gereklilik de─čildir. Modern teknoloji, bu platformu daha kolay takip edilebilen ve taraflar aras─▒nda ileti┼čimin hi├žbir sebeple sekteye u─čramad─▒─č─▒ bir yer h├óline getirmi┼čtir. 

Piyasa ├çe┼čitleri Nelerdir?

Piyasa ├že┼čitleri, spot ve serbest olmak ├╝zere ikiye ayr─▒l─▒r. Arz talep ili┼čkisi t├╝m pazarlarda esast─▒r. Ancak bu iki pazar aras─▒nda uygulama a├ž─▒s─▒ndan farkl─▒l─▒klar bulunur. Spot piyasada arz ve talep anl─▒k olarak ger├žekle┼čir. Serbest piyasada ise b├Âyle bir durum s├Âz konusu de─čildir. Bu pazar, tam rekabet ko┼čullar─▒nda ger├žekle┼čir. Bu durumda arz ve talep dengesininin ger├žekle┼čmesinin yan─▒ s─▒ra sat─▒c─▒ ile al─▒c─▒n─▒n anla┼čmas─▒ s├Âz konusudur. Serbest pazarlarda devlet m├╝dahalesi bulunmazken spot i├žin b├Âyle bir durum s├Âz konusu de─čildir. 

Piyasa ├ľzellikleri Nelerdir?

Piyasa ├Âzellikleri, rekabet ko┼čullar─▒na ba─čl─▒ olarak de─či┼čkenlik g├Âsterir. Tam rekabet piyasas─▒n─▒n d├Ârt ana ├Âzelli─či vard─▒r. Bunlar; homojenlik, ┼čeffafl─▒k, mobilite, atomize olma ┼čeklinde s─▒ralanabilir. Atomisite, ├žok say─▒da al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒n─▒n bulunmas─▒ durumunu kapsar. Her firman─▒n tek tipte ├╝r├╝n satmas─▒ ve b├Âylece fiyatlar─▒n adil olmas─▒ piyasan─▒n homojenli─čini g├Âsterir. Al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar pazar hakk─▒nda t├╝m bilgilere eri┼čebildi─či i├žin a├ž─▒kl─▒k sa─član─▒r. ├ťstelik firmalar─▒n pazara giri┼č ├ž─▒k─▒┼č ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ s├Âz konusu oldu─ču i├žin kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n hareketlili─či (mobilitesi) y├╝ksektir. 

Piyasa Yap─▒lar─▒ Nelerdir?

Piyasa yap─▒lar─▒n─▒ iki ana ba┼čl─▒k h├ólinde s─▒n─▒fland─▒rmak m├╝mk├╝nd├╝r. Tam rekabet piyasas─▒, al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒ say─▒s─▒n─▒n fazla oldu─ču pazarlard─▒r. Bu pazarlarda fiyat, arz ve talebe ba─čl─▒ olarak belirlenir. Bunlar, m├╝kemmel piyasalar olarak da bilinir. Al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒ say─▒s─▒ bu pazarlarda her zaman e┼čit oranda olmayabilir. ├ťstelik bu pazarlarda hi├žbir sat─▒c─▒, hizmet ya da de─čerin fiyat─▒n─▒ etkileme g├╝c├╝ne sahip de─čildir. Tam rekabet piyasalar─▒n─▒n daha ├žok teorik pazarlar oldu─čunu s├Âylemek m├╝mk├╝nd├╝r. 

Eksik rekabet piyasalar─▒ en ├žok kar┼č─▒la┼č─▒lan pazar ├že┼čididir. Monopolc├╝ rekabet piyasas─▒ olarak da bilinirler. Bu pazar t├╝r├╝nde rekabet i├žerisinde olan ├žok say─▒da sat─▒c─▒ ve ├╝retici mevcuttur. Firmalar, homojen mal ve hizmetler yerine var olan ├╝r├╝nleri farkl─▒la┼čt─▒rarak ikame eder. Farkl─▒la┼čt─▒r─▒lan mallar, pazar─▒n ayn─▒ zamanda hem rekabet├ži hem de tekelci olmas─▒n─▒ sa─člar. 

Piyasa, al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar─▒n genellikle para kar┼č─▒l─▒─č─▒ hizmet ve ├╝r├╝n de─či┼č toku┼člar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirdi─či yer olarak tan─▒mlan─▒r. Buradaki al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒ ili┼čkileri, varl─▒klar─▒n fiyat de─čerini belirler. Belirlenen g├╝ncel de─čere ise piyasa fiyat─▒ ad─▒ verilir. Bu terim, en basit tabirle bir hizmetin ya da varl─▒─č─▒n al─▒n─▒p sat─▒labilece─či cari de─čer olarak belirtilebilir. 

Piyasa fiyat─▒ nedir sorusunun yan─▒t─▒na detayl─▒ bir ┼čekilde de─činmeden ├Ânce s├Âz konusu de─čerin belirli bir miktarda olmad─▒─č─▒ belirtilmelidir. Dolay─▒s─▒yla s├Âz konusu fiyat, sat─▒n alma de─čerinin de─či┼čken bir ├Âl├ž├╝t├╝ olarak kabul edilir. Piyasa fiyat─▒, arz ve talep dengesine g├Âre belirlenir. Di─čer bir deyi┼čle, arz edilen miktar─▒n talep de─čerine e┼čit oldu─ču nokta olarak ifade edilebilir. Bu durumda sat─▒┼ča sunulan hizmet ya da hissenin de─čeri, ┼čirket ko┼čullar─▒ndan ba─č─▒ms─▒z olarak de─či┼čir. Bu de─či┼čim, sat─▒n alma i├žin sunulan tekliflere ba─čl─▒ olarak ger├žekle┼čir. ─░lgili fiyat, negatif/pozitif de─či┼čimler sonras─▒nda ├╝r├╝n veya hizmetin ger├žek de─čerinin alt─▒nda ya da ├╝st├╝nde kalabilir. 

Piyasa Fiyat─▒ Nas─▒l Belirlenir?

Piyasa fiyat─▒ nas─▒l belirlenir sorusu, sat─▒lan mal ya da hizmetler i├žin son derece ├Ânemlidir. ─░lk olarak sat─▒lan varl─▒─č─▒n ger├žek de─čerinin belirlenmesi gerekir. Bu ger├žek de─čer, kar marj─▒ ile maliyetin toplam─▒ ile hesaplan─▒r. Piyasa fiyat─▒ ise ger├žek de─čeriyle pazara s├╝r├╝len ├╝r├╝n├╝n g├╝ncel de─či┼čimler sonucu ortaya ├ž─▒kan miktard─▒r. S├Âz konusu fiyat belirlenirken tedarik miktar─▒ ile talep oranlar─▒ aras─▒ndaki ili┼čkiye bak─▒l─▒r. Klasik bir arz – talep grafi─či olu┼čturuldu─čunda bu iki e─črinin kesi┼čti─či nokta, ilgili hizmet veya varl─▒─č─▒n al─▒m sat─▒m i┼člemleri i├žin tabi tutulaca─č─▒ piyasa fiyat─▒ olarak belirlenir. 

Piyasa Fiyat─▒ Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Ekonomi bilim dal─▒n─▒n temel konular─▒ndan biri olan piyasa fiyat─▒ hesaplama i┼člemi birka├ž teoriye dayan─▒r. Arz kanununa g├Âre tedarik kapasitesi azald─▒k├ža al─▒c─▒lar aras─▒ndaki yar─▒┼č artar ve fiyat teklifleri y├╝kselir. Arz de─či┼čkeni sabitken talebin azalmas─▒ ise fiyatlar─▒ negatif y├Ânde etkiler. Bu durumda arz ve talep ters orant─▒l─▒ olarak ba─člant─▒l─▒d─▒r. Hesaplama yap─▒l─▒rken bu iki ana de─či┼čkenin fiyat ├╝zerindeki etkileri baz al─▒n─▒r. Arz ve talep miktarlar─▒n─▒n e┼čit h├óle geldi─či nokta ise mal veya hizmetin g├╝ncel piyasa fiyat─▒n─▒ verir. Bu de─čer sabit de─čildir, g├╝ncel hesaplamalar sonucu elde edilir. S├Âz konusu de─čer, ilgili ┼čirketin borsada i┼člem g├Âren t├╝m hisselerinin piyasadaki g├╝ncel fiyat─▒ ile ├žarp─▒larak hesaplanabilir. 

Piyasa Fiyat─▒ Ara┼čt─▒rmas─▒ Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

A├ž─▒k/kapal─▒ ihaleler ile sat─▒┼ča sunulacak varl─▒k ya da servisin piyasa fiyat─▒ ara┼čt─▒rmas─▒ yetkililer taraf─▒ndan 4837 nolu KanunÔÇÖun belirtti─či h├╝k├╝mler ├žer├ževesinde yap─▒labilir. ─░dare ya da yetkililer taraf─▒ndan belirlenen bir komisyon, ara┼čt─▒rma yaparak sat─▒lan ├╝r├╝n veya hizmetin vergiler d├óhil olmaks─▒z─▒n ger├žek de─čerini tespit eder. Bunun sonucunda ger├žek de─čerin belirlenmesi ├Ânemlidir. Piyasa fiyat ara┼čt─▒rmas─▒ yap─▒ld─▒ktan sonra ise al─▒c─▒ teklifleri g├Ânderilir. 

Piyasa emri, mevcutta bulunan varl─▒k ve de─čerlerin olabilecek en iyi fiyat aral─▒─č─▒ndan al─▒n─▒p sat─▒lmas─▒ i├žin kullan─▒lan sistemdir. Anl─▒k olarak al─▒┼č ve sat─▒┼č yapma imk├ón─▒ sunan piyasa emri, bulunan en uygun oranlara g├Âre fiyat ve i┼člem aral─▒─č─▒n─▒ belirler. Bilinen en iyi veriler ├╝zerinden emir karar─▒n─▒ belirleyen sistem, beklenen art─▒┼č ve d├╝┼č├╝┼čler i├žin oransal olarak anl─▒k kararlar alman─▒za imk├ón tan─▒r. 

Piyasa emri, mevcut yat─▒r─▒mlar i├žin al─▒┼č ve sat─▒┼č yap─▒lacak fiyatlar hakk─▒nda %100 kesinlik sunmaz. Yat─▒r─▒mc─▒ya optimal rakam aral─▒klar─▒n─▒ sa─člar. Piyasa emri nedir sorusunun en temel cevab─▒, finansal varl─▒klar─▒ o andaki optimum fiyat d├╝zeyinden alma ya da satma i┼člemi olarak verilebilir.

Piyasa Emri ├ľzellikleri Nelerdir?

Piyasa emri sistemi, mevcutta bulunan en uygun fiyat aral─▒─č─▒ ├╝zerinden likidite seviyelerini belirler. ├ľnceki d├Ânemlere ait verilerin yer ald─▒─č─▒ emir defterinde, yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin en k├órl─▒ al─▒m ve sat─▒m seviyeleri bulunur. Mevcut yat─▒r─▒m dengeleri ├╝zerinden g├╝ncel piyasa fiyat─▒yla h─▒zl─▒ al─▒m ve sat─▒m yapmak isteyen yat─▒r─▒mc─▒lar, piyasa emri talimat─▒ olu┼čturur. 

Kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak ilerleyen piyasa emri sistemi, her i┼člem i├žin iki taraf─▒n hareketlerini takip eder. Anl─▒k fiyat aral─▒─č─▒ndan al─▒m yapmak isteyen ki┼čiler, kar┼č─▒daki sat─▒c─▒n─▒n belirledi─či de─čer dengesiyle kar┼č─▒la┼č─▒r. Piyasa emri talimat─▒ olu┼čturulduktan sonra g├╝ncel fiyatlar aras─▒ndaki uygun seviye belirlenerek art─▒┼č ve d├╝┼č├╝┼člerde otomatik i┼člem yap─▒l─▒r. K├ór ederek sat─▒┼č yapmak ya da finansal varl─▒klar─▒ en d├╝┼č├╝k fiyattan sat─▒n almak isteyenler, piyasa emri ├Âzelliklerinden faydalanabilir. 

Piyasa Emri Tipleri Nelerdir?

Piyasa emri tipleri i├žin belirlenen farkl─▒ metotlar, yat─▒r─▒mc─▒n─▒n en uygun olan─▒ belirlemesi i├žin ├že┼čitlilik sa─člar. ├ľzellikle yat─▒r─▒m s├╝recinde aktif olmay─▒ hedefleyen ve her an ├ž─▒kabilecek f─▒rsatlar─▒ de─čerlendirmek isteyen ki┼čiler, otomatik talimatla s├╝rece d├óhil olabilir. Farkl─▒ piyasa emir t├╝rleri ┼čunlard─▒r:

D├╝┼č├╝k teklif ve talep fark─▒n─▒n do─čru orant─▒s─▒n─▒ belirleyen piyasa emri, y├╝ksek tutardaki yat─▒r─▒mlar ├╝zerinde i┼člem yaparken ideal fiyat aral─▒─č─▒n─▒ elde etmeyi sa─člar. B├╝t├žesine uygun ┼čekilde al─▒m ve sat─▒m yapmak isteyen yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n i┼člem ├Âncesinde piyasa emri talimat─▒ vermesi gerekir.

Piyasa Emri Nas─▒l Olu┼čturulur?

Piyasa emri olu┼čturmak i├žin yap─▒lacak i┼člemleri bir ├Ârnekle anlatmak i├žin 2 birimlik sat─▒n alma s├╝recinde izlenecek y├Ântemler ele al─▒nabilir. Yat─▒r─▒m hesab─▒na giri┼č yap─▒ld─▒ktan sonra sayfada yer alan borsa g├Âr├╝n├╝m├╝ sekmesine t─▒klan─▒r. Yat─▒r─▒m i├žin istenen piyasa tipi belirlendikten sonra al─▒m tutar─▒ 2 birim olarak i┼čaretlenir. 

Piyasa emri i├žin se├žilen miktar belirlendikten sonra ÔÇťHisse AlÔÇŁ sekmesine t─▒klanmas─▒ talimat i├žin yeterlidir. Kullan─▒m─▒ olduk├ža kolay olan piyasa emri, likiditesi y├╝ksek olan coin ├že┼čitlerinin en iyi fiyatlardan al─▒n─▒p sat─▒lmas─▒ i├žin yat─▒r─▒mc─▒ya gerekli verileri sa─člar. Kapan─▒┼č saatine ├žok az bir s├╝re varken piyasa emri sistemiyle h─▒zl─▒ ve g├╝venli ┼čekilde i┼člem yapmak m├╝mk├╝nd├╝r.