L

A├ž─▒l─▒m─▒ Londra Bankalararas─▒ Teklif Oran─▒ olan LIBID, faiz ile ilgili bir terimdir. Bir yat─▒r─▒mc─▒n─▒n Londra Bankalararas─▒ Para Piyasas─▒ÔÇÖn─▒ takip etme sebebi, d├Âviz fark─▒ndan kaynakl─▒d─▒r. D├Âviz interbank─▒nda Londra kaynakl─▒ i┼člem yapmak isteyen bir T├╝rk bankas─▒, broker kullan─▒r. Broker, bir bankan─▒n taraflar aras─▒nda arac─▒ olarak hareket eden komisyoncusu ve dan─▒┼čman─▒d─▒r. ├ľzellikle b├╝y├╝k bankalarla ger├žekle┼čtirilen i┼člemlerde broker arac─▒l─▒─č─▒ ┼čartt─▒r. Brokerlar ile LIBID ve LIBOR hakk─▒nda bilgi edinmeniz m├╝mk├╝nd├╝r.

LIBID (London Interbank Bid Rate), Londra Bankalararas─▒ Para Piyasas─▒ÔÇÖnda bulunan y├╝ksek itibara sahip kurumlar aras─▒nda yap─▒lan al─▒┼čveri┼člerde kullan─▒l─▒r. Bu sayg─▒n bankalar, birbirlerinden temel para birimleri ├╝zerinden mevduat kabul ederken LIBID ad─▒ verilen faiz oran─▒n─▒ kullanarak i┼člem yapar. S├Âz konusu temel para birimleri ise ABD dolar─▒, euro, ─░ngiliz sterlini, Japon yeni ve ─░svi├žre frang─▒d─▒r.

LIBID (London Interbank Bid Rate) Oran─▒ Nas─▒l Kullan─▒l─▒r?

LIBID (London Interbank Bid Rate) nedir sorusuna g├╝nl├╝k olarak yay─▒nlanan bir faiz oran─▒d─▒r ┼čeklinde cevap verilebilir. Dolay─▒s─▒yla bu oran─▒n genellikle k─▒sa vadeli i┼člemler i├žin kullan─▒ld─▒─č─▒ s├Âylenebilir. Ancak LIBID, ├že┼čitli k├╝resel finansal ara├žlar i├žinde en ├Ânemli referans oranlar─▒ndan biri olarak bilinir. Ayr─▒ca eurodolar piyasas─▒nda da ├Ânemli bir itici g├╝├žt├╝r. LIBID kullan─▒m─▒n─▒n yayg─▒n oldu─ču i┼člemler ┼čunlard─▒r:

K├╝resel finansal ara├žlar i├žindeki bir di─čer ├Ânemli referans oran─▒ da LIBORÔÇÖdur. T─▒pk─▒ LIBID gibi g├╝nl├╝k olarak de─či┼čen LIBOR i├žin standart oran 35ÔÇÖtir. LIBOR oran─▒n─▒n sabitlenmesi ve d├╝zenli olarak yay─▒nlanmas─▒ LIBID i├žin de ├Ânem arz eder. Bu iki oran aras─▒ndaki fark, ortalamay─▒ verir. LIMEAN ad─▒ verilen bu ortalama oran, bankalararas─▒ piyasada LIBID ya da LIBOR kullanmak istemeyen kurumlar taraf─▒ndan tercih edilen g├╝venilir bir referanst─▒r.

LIBID ve LIBOR Aras─▒ndaki Fark Nedir?

Bu iki terim aras─▒ndaki fark─▒ anlamak i├žin ilk olarak LIBID ve LIBOR ifadelerinin ne anlama geldi─čini bilmek gerekir. LIBID teriminin tan─▒m─▒, ilgili ba┼čl─▒k alt─▒nda verilmi┼čtir. LIBOR teriminin a├ž─▒l─▒m─▒ ise London Interbank Offered Rate ┼čeklindedir. LIBOR, Londra Bankalararas─▒ Para Piyasas─▒ÔÇÖnda itibar─▒ y├╝ksek kurumlar─▒n birbirine temel para birimleri ├╝zerinden bor├ž verme i┼člemleri i├žin uygulad─▒klar─▒ faiz oran─▒d─▒r. LIBOR i├žin kullan─▒lan temel para birimleri de LIBID ile ayn─▒d─▒r. 

LIBID ve LIBOR terimlerinin ikisi de bankalar─▒n do─črudan veya elektronik ticaret platformlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla para al─▒┼čveri┼či yapt─▒─č─▒ Londra Bankalararas─▒ Piyasas─▒ÔÇÖnda belirlenen referans oranlar─▒n─▒ temsil eder. LIBOR ve LIBID fark─▒; birinin al─▒m, di─čerinin ise sat─▒m oran─▒ olmas─▒ndan ileri gelir. LIBOR, Londra Bankalararas─▒ Piyasas─▒ÔÇÖnda fonlar─▒n sat─▒lma oran─▒d─▒r. LIBID ise bu fonlar─▒n piyasadan sat─▒n al─▒nma oran─▒n─▒ ifade eder.

LIBOR (London Interbank Offered Rate), Londra Borsas─▒ÔÇÖnda i┼člem yapan bankalar─▒n birbirleri i├žin uygulad─▒klar─▒ referans faiz oran─▒d─▒r. S├Âz konusu borsada faaliyet g├Âsteren bankalar─▒n, ABD dolar─▒ ├╝zerinden yapt─▒klar─▒ k─▒sa vadeli bor├žlanmalarda baz ald─▒klar─▒ oran olarak tan─▒mlan─▒r. LIBOR (London Interbank Offered Rate) nedir sorusuna detayl─▒ bir cevap vermeden ├Ânce bu oran─▒n hangi para birimlerini kapsad─▒─č─▒n─▒ belirtmek gerekir. ─░lgili faiz oran─▒n─▒ belirleyen para birimlerinin aras─▒nda; dolar, euro, yen, pound ve frank yer al─▒r. Bu para birimlerinde meydana gelen de─či┼čimler referans faiz oran─▒n─▒ etkiler. 

LIBOR faiz oran─▒, ICE Benchmark Administration (IBA) taraf─▒ndan g├╝nl├╝k olarak yay─▒nlan─▒r. ─░lgili referans faizini kullanan bankalar, oran─▒n belirlenmesinde etkili olur. Kurulu┼člar, k─▒sa vadeli bor├žlanma i├žin talep ettikleri minimum ve maksimum faiz oranlar─▒n─▒ bildirir. Bu verilere g├Âre hesaplanan ortalama, g├╝nl├╝k oran olarak a├ž─▒klan─▒r. D├╝nya ekonomisini yak─▒ndan ilgilendiren bu orandaki k├╝├ž├╝k de─či┼čimler dahi piyasalarda dalgalanmalara sebebiyet verebilir. LIBOR, bankalar─▒n vermi┼č oldu─ču kredilerin faiz oranlar─▒n─▒ ve vade s├╝relerini belirleyen bir unsurdur. 

LIBOR Faizinin ├ľnemi Nedir?

K─▒sa s├╝reli faiz oranlar─▒, mevcut finansal varl─▒klar─▒n de─čerinde de─či┼čimlere sebep olur. G├╝nl├╝k olarak belirlendi─či i├žin d├╝zenli takip gerektirir. Piyasalarda k─▒sa s├╝reli faiz oranlar─▒n─▒n belirlenmesi, makro g├Âstergelere de yans─▒r. Uzun s├╝reli faiz oranlar─▒n─▒n istikrarl─▒ bir h├ól almas─▒n─▒ sa─člar. LIBOR (London Interbank Offered Rate), k─▒sa ve uzun vadede piyasalar─▒n lehine olan bir referans faiz oran─▒d─▒r.

─░lgili faiz oran─▒, uluslararas─▒ bir ├Âzellik ta┼č─▒d─▒─č─▒ i├žin piyasalar hakk─▒nda geni┼č perspektiften yorum yapma olana─č─▒ verir. Her g├╝n 11:00 itibar─▒yla sabitlendi─či i├žin g├╝n i├žinde piyasalarda ya┼čanmas─▒ muhtemel volatiliteye dair bir g├Âsterge niteli─či ta┼č─▒r. Bu faizdeki de─či┼čimler; kredileri, mortgage oranlar─▒n─▒, devlet ve ├Âzel sekt├Âr bor├žlanma senetlerini etkiler. 

LIBOR Faiz Oran─▒n─▒ Hangi Bankalar Olu┼čturur?

LIBOR (London Interbank Offered Rate); Bank of America, Bank of Tokyo, Deutsche Bank, HSBC ve Citibank NA gibi farkl─▒ ├╝lkelere ait bankalar taraf─▒ndan belirlenir. Bu bankalar, ABD dolar─▒ cinsinden k─▒sa vadeli bor├žlar i├žin bekledikleri faiz oranlar─▒n─▒ bildirir. Ard─▒ndan ICE Benchmark Administration, verilen rakamlardan ortalama bir de─čer ├ž─▒kar─▒r ve faiz oran─▒n─▒ her g├╝n g├╝nceller. 

LIBOR Oranlar─▒ Nas─▒l Hesaplan─▒r?

LIBOR oranlar─▒ hesaplan─▒rken aritmetik ortalama y├Ânteminden yararlan─▒l─▒r. ─░lgili borsada i┼člem g├Âren bankalar─▒n vermi┼č oldu─ču oranlar k├╝├ž├╝kten b├╝y├╝─če do─čru s─▒ralan─▒r. Bu s─▒ralamadan ilk ve son ├žeyrek ├ž─▒kar─▒l─▒r. Ard─▒ndan geriye kalan oranlar─▒n aritmetik ortalamas─▒ al─▒n─▒r. Be┼č ana para birimi bu hesaplamada belirleyici olur. Buna ek olarak hesaplama, yedi farkl─▒ vade d├Ânemine g├Âre yap─▒l─▒r. B├╝t├╝n de─čerler g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulduktan sonra LIBOR (London Interbank Offered Rate) oran─▒ a├ž─▒klan─▒r. 

Finansla ilgilenenlerin kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kan ÔÇťLimit emri nedir?ÔÇŁ sorusu, internette s─▒k├ža ara┼čt─▒r─▒lan konulardan biridir. Limitli emir, borsada yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n al─▒m ve sat─▒m i┼člemlerini ger├žekle┼čtirmelerini sa─člayan bir ad─▒md─▒r. Yat─▒r─▒mc─▒lar, arac─▒ kurumlara limitli emir do─črultusunda i┼člem ya da de─či┼čiklik yapma talebinde bulunur. S├Âz konusu emir sayesinde yat─▒r─▒mc─▒lar portfolyolar─▒n─▒ y├Ânetir. 

Limit emri yat─▒r─▒mc─▒ya kendi belirledi─či fiyattan i┼člem ger├žekle┼čtirme avantaj─▒ tan─▒r. Bir borsa terimi olan limitli emir i├žin al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒ olmal─▒d─▒r. Ayr─▒ca limit emrinin ger├žekle┼čmesi i├žin al─▒c─▒n─▒n en y├╝ksek miktar─▒, sat─▒c─▒n─▒n ise en d├╝┼č├╝k fiyat─▒ kabul etmesi gerekir. Fiyat─▒n ve miktar─▒n belirtildi─či emir, herhangi bir i┼člem yap─▒lmazsa s├╝resi bitene kadar pasif bir ┼čekilde bekletilir. 

Limitli Emirde Hesaplama Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Limitli emir, belirlenen fiyattan veya daha yukar─▒s─▒ndan sat─▒┼č yapman─▒z─▒ sa─člar.

Borsada ve kripto piyasas─▒nda limitli emirlerin hesaplanmas─▒ ├žok basit bir ┼čekilde yap─▒l─▒r. ├ľrne─čin 500 USD ├╝zerinden 10 adet kripto para satmak istedi─činizi varsayabilirsiniz. Bunun i├žin sat─▒┼č emrini 500 USD olarak verirsiniz. Satmak istedi─činiz kripto para birim fiyat─▒, belirledi─činiz rakama ya da daha ├╝st├╝ne ula┼č─▒rsa emriniz otomatik olarak ger├žekle┼čmi┼č olur. Sat─▒┼č fiyat─▒, belirledi─činiz tutar─▒n alt─▒nda ise i┼čleminiz ger├žekle┼čmez. Daha basit ve k─▒sa bir ifadeyle al─▒m sat─▒m emrine limit koyarak k├ór etme ihtimalinizi g├╝├žlendirirsiniz. 

Limitli Emirin Avantajlar─▒ ve Dezavantajlar─▒ Nelerdir?

Borsada yat─▒r─▒m yapan ki┼čiler i├žin limitli emrin sa─člad─▒─č─▒ baz─▒ avantajlar vard─▒r. Bu emir t├╝r├╝, al─▒p satmak istedi─činiz senedin veya kriptonun fiyat─▒n─▒ sizin belirlemenizi sa─člar. Emirlerinizin ger├žekle┼čti─čini kontrol etmek i├žin s├╝rekli piyasay─▒ kontrol etmek zorunda da kalmazs─▒n─▒z. ├ç├╝nk├╝ yat─▒r─▒m arac─▒n─▒z sizin belirledi─činiz fiyata d├╝┼čt├╝─č├╝nde ya da ├ž─▒kt─▒─č─▒nda emriniz direkt olarak ger├žekle┼čir. 

Fiyat limitli emirlerin dezavantajlar─▒ da vard─▒r. Bunlar─▒n ba┼č─▒nda borsa ve kripto piyasas─▒ndaki dalgalanmalar gelir. ├ľzellikle kripto piyasas─▒nda ├žok s─▒k dalgalanma ya┼čan─▒r. Aniden y├╝kselen ya da d├╝┼čen fiyatlar emirlerin ger├žekle┼čmesinin ├Ân├╝ne ge├žer. Ayr─▒ca sizin sisteme girdi─činiz emir daha ├Ânce ba┼čkas─▒ taraf─▒ndan verilmi┼č ise ilk emrin kar┼č─▒l─▒k bulmas─▒n─▒ beklemeniz gerekir. 

Limitli Emir ├ľrnekleri Nelerdir?

Limitli emirleri basit bir ├Ârnekle a├ž─▒klamak m├╝mk├╝nd├╝r. ├ľrnek olarak 20 dolardan i┼člem g├Âren bir hisse senedi ele al─▒nabilir. Yat─▒r─▒mc─▒n─▒n hisse ba┼č─▒na ├Âdemek istedi─či maksimum fiyat ise 18 dolar olsun. E─čer s├Âz konusu senet 20 dolardan 18ÔÇÖe veya daha alt─▒na d├╝┼čerse yat─▒r─▒mc─▒n─▒n emri ger├žekle┼čir. Fiyat─▒n d├╝┼čmedi─či durumlarda ise verilen emir belirlenen tarihe kadar a├ž─▒k kal─▒r. 

Likidite senetleri para politikas─▒n─▒n etkinli─čin artt─▒rmak i├žin kullan─▒lan bir y├Ântemdir. Liquidity bills olarak da ifade edilen bu kavram, T├╝rkiye Cumhuriyet Merkez Bankas─▒ KanunuÔÇÖnun 52. maddesinde d├╝zenlenmi┼čtir. Bu kanuna g├Âre TCMB kendi nam ve hesab─▒na likidite senetleri ihra├ž edebilir. 

Likidite senetleri nedir sorusuna, piyasadaki para politikas─▒n─▒n etkinli─čini artt─▒rmak i├žin d├╝zenlenen k─▒sa vadeli bir ara├žt─▒r cevab─▒ verilebilir. Bu senetler piyasadaki fazla likiditeyi ├žekmek ve d├╝zenlemek amac─▒yla kullan─▒l─▒r. Likidite senetlerinin s├╝resi ilgili kanunda 91 g├╝n olarak belirlenmi┼čtir. 

Likidite Senetlerinin ├ľzellikleri Nelerdir?

Likidite senetleri nedir sorusundan sonra bu kavram─▒n ├Âzelliklerini de a├ž─▒klamak gerekir. Bu senetlerin g├Âsterge niteli─činde bulunan g├╝nl├╝k verileri, Resm├« GazeteÔÇÖde ve Merkez Bankas─▒ÔÇÖn─▒n internet sitesinde ilan edilir. Likidite senetlerinin ├╝zerinde; d├╝zenleme yeri, tarihi, vadesi, s─▒ra numaras─▒ ve hamiline yaz─▒l─▒ oldu─čuna dair ibare gibi pek ├žok detay bulunur. Likidite senetlerinin ├╝zerinde Merkez Bankas─▒ ba┼čkan─▒ ve bir ba┼čkan yard─▒mc─▒s─▒n─▒n imzas─▒ da yer al─▒r.

Bu senetlerin en belirgin ├Âzelli─či sadece a├ž─▒k piyasa i┼člemlerinin etkinli─činin artmas─▒ istendi─či zaman ihra├ž edilmesidir. Fakat bu i┼člemlerin alternatif bir yat─▒r─▒m arac─▒ gibi g├Âr├╝lmemesi gerekti─či de belirtilmelidir. Bu senetler, TCMBÔÇÖnin kendi nam ve hesab─▒na, iskontolu olarak ihra├ž edilir. K─▒ymetli evrak olma ├Âzelli─či bulunan tek bir senet ┼čeklinde ihra├ž edilmektedir. Bas─▒lan fiziki senet ise TCMB taraf─▒ndan saklan─▒r.

Likidite Senetlerinin Ge├žerlilik S├╝resi Ne Kadard─▒r?

Likidite senetleri nedir, ├Âzellikleri nelerdir gibi bilgileri a├ž─▒klad─▒ktan sonra ge├žerlilik s├╝resine de de─činmek gerekir. TCMB Kanunu 52. madde uyar─▒nca bu senetlerin vadesi 91 g├╝n├╝ a┼čamaz. Likidite senetlerinin s├╝resi bu anlamda k─▒sa vadeli yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ilgi oda─č─▒ndaki bir ayr─▒nt─▒d─▒r. Likidite senetlerinin borsada herhangi bir ┼čekilde i┼člem g├Ârmesi durumunda Sermaye Piyasas─▒ Mevzuat─▒ÔÇÖn─▒n ilgili i┼člem g├Ârme, takas ve saklama h├╝k├╝mleri dikkate al─▒n─▒r. 

Likidite Senetlerinin Kullan─▒m Alanlar─▒ Nelerdir?

Likidite senetleri, TCMB taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirilen ve piyasalardaki fazla naktin ├žekilmesini sa─člayan bir ara├žt─▒r. Dolay─▒s─▒yla likidite senedi ne demek, s├╝resi ne kadar gibi sorular, para politikalar─▒ a├ž─▒s─▒ndan son derece ├Ânemlidir. Likidite senetlerinin kullan─▒m alanlar─▒ da yine ilgili mevzuat h├╝k├╝mlerince belirlenmi┼čtir. TCMB bu senetleri piyasalarda bir teminat olarak kullanabilir. ├ľte yandan bu senetler ikincil piyasa i┼člemlerine de konu olabilir. ─░kincil piyasalarda g├Âr├╝len likidite senetleri TCMBÔÇÖnin gerekli g├Ârmesi durumunda erken itfa edebilir. 

Borsadaki al─▒m sat─▒m i┼člemlerini ger├žekle┼čtirebilmeleri ad─▒na yat─▒r─▒mc─▒lar taraf─▒ndan arac─▒ kurumlara birtak─▒m emirler verilir. Arac─▒ kurumlar─▒n g├Ârevi s├Âz konusu emirleri yat─▒r─▒mc─▒n─▒n iste─či do─črultusunda borsaya iletmektir. Bu sayede arac─▒ kurumlar, yat─▒r─▒mc─▒n─▒n talepleri do─črultusunda portf├Ây y├Ânetimini ger├žekle┼čtirebilir. Limit fiyatl─▒ emir ne demek sorusunun yan─▒t─▒n─▒ biliyor olmak ise bu a┼čamada yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin avantaj sa─člar. Borsa emir tiplerinden biri olan limit fiyatl─▒ emir, talimat─▒ veren al─▒c─▒n─▒n i┼člemin ger├žekle┼čmesini kabul etti─či en y├╝ksek; sat─▒c─▒n─▒n ise satmay─▒ onaylad─▒─č─▒ minimum tutard─▒r. Bu, pek ├žok avantaj─▒ beraberinde getirir.

Limit Fiyatl─▒ Emirlerin ├ľzellikleri Nelerdir?

Do─čru yat─▒r─▒mlar yapabilmek i├žin limit fiyatl─▒ emirler nedir ve hangi ├Âzelliklere sahiptir biliyor olmak gerekir. Al─▒m sat─▒m i┼člemlerinde limit fiyatl─▒ emir kulland─▒─č─▒n─▒zda yat─▒r─▒m arac─▒n─▒n belirledi─činiz de─čere ula┼č─▒p ula┼čmad─▒─č─▒n─▒ takip etmenize gerek kalmaz. Piyasa fiyat─▒ belirledi─činiz tutara ula┼čt─▒─č─▒nda emriniz otomatik olarak i┼členir.

Al─▒m i┼čleminin ger├žekle┼čtirilece─či yat─▒r─▒mlarda limit emirleri en y├╝ksek seviyelerde kullan─▒l─▒r. Sat─▒m i┼člemlerinde ise minimum tutar─▒ sa─člamak i├žin limit fiyatl─▒ emirler kullan─▒l─▒r. Piyasa emirlerinde oldu─ču gibi g├╝ncel fiyat─▒n i┼čleme al─▒nmamas─▒ nedeniyle yat─▒r─▒mc─▒ istedi─či tutar seviyesi i├žin talimat verebilir. Di─čer piyasa talimatlar─▒ndan farkl─▒ olarak limit emirler, borsan─▒n a├ž─▒k ya da kapal─▒ olmas─▒ndan etkilenmez. Limit fiyatl─▒ emirlerin otomatik olmas─▒ sebebiyle diledi─činiz g├╝nde ve saatte talimat vermeniz m├╝mk├╝n h├óle gelir. 

Limit Fiyatl─▒ Emirlerin Ge├žerlilik S├╝resi Ne Kadard─▒r?

Borsada limit fiyatl─▒ emir nedir sorusu ki┼čiler taraf─▒ndan merak edilir. Bu kavram fiyat ve miktar─▒n belirlendi─či talimatlar─▒ tan─▒mlar. Limit emir borsada en ├žok tercih edilen talimat tiplerinden birisidir. S├Âz konusu limit fiyatl─▒ emirlerin ger├žekle┼čmeyen b├Âl├╝m├╝ i┼člem g├Ârmedi─či m├╝ddet├že ge├žerlilik s├╝resi sonlanana kadar sistemde pasif olarak bekletilir. Limit fiyatl─▒ emirler, talimat─▒ veren ki┼či taraf─▒ndan iptal i┼člemi ger├žekle┼čtirilmedi─či s├╝rece ve yat─▒r─▒m arac─▒ bireyin bekledi─či tutara ula┼čmad─▒─č─▒nda belirlenen ge├žerlilik s├╝resi boyunca devam eder. Emir i├žin ge├žerlilik s├╝resini ba┼čtan belirleyebilirsiniz.

Limit Fiyatl─▒ Emir Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Limit fiyatl─▒ emir nas─▒l yap─▒l─▒r sorusu da pek ├žok ki┼činin akl─▒na tak─▒l─▒r. Almak ya da satmak istedi─činiz varl─▒k i├žin maksimum ve minimum fiyat─▒ arac─▒ kuruma bildirmeniz bu noktada yeterlidir. Verilen limit emri, emir defterine i┼členir. Piyasa fiyat─▒ belirledi─činiz limite ya da daha iyi bir tutara ula┼čt─▒─č─▒nda i┼člem ger├žekle┼čir. Piyasa fiyat─▒n─▒n belirlenen limite ula┼čmamas─▒ h├ólinde ise i┼člem ger├žekle┼čmez. Bu gibi durumlar g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak limit fiyatl─▒ emir birka├ž ay ge├žerli olacak ┼čekilde verilebilir. 

Likidite riski, finans kurulu┼člar─▒n─▒n bazen g├Âz ard─▒ etti─či fakat muhakkak fark─▒na varmalar─▒ gereken bir olas─▒l─▒kt─▒r. Bu riskle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalan kurulu┼člar ne yaz─▒k ki ileriye d├Ân├╝k hamleler yaparken iflas ya da haciz gibi ciddi problemlerle m├╝cadele edebilir. Bu riske dair ├Ânlemler al─▒nmadan ├Ânce ÔÇťLikidite riski nedir?ÔÇŁ sorusunun cevab─▒n─▒n ├Â─črenilmesinin faydas─▒ vard─▒r.┬á

Likidite riski; kurulu┼člar─▒n finansal y├╝k├╝ml├╝l├╝klerini yerine getirmelerini sa─člayan nakdi bulamamalar─▒n─▒ ifade eder. Bu nedenle likidite riski y├Ânetimi t├╝m finans kurulu┼člar─▒n─▒n etkin bir ┼čekilde faaliyet s├╝rd├╝rebilmesi ve ba┼čar─▒lar─▒n─▒ devam ettirebilmesi i├žin ├Ânem arz eder. 

Likidite Riskinin ├ľzellikleri Nelerdir?

Likidite riski, bir kurulu┼čun finansal y├╝k├╝ml├╝l├╝klerini kar┼č─▒layamamas─▒ durumunda ortaya ├ž─▒kar. Bu durumda ilgili kurulu┼č, nakit para s─▒k─▒nt─▒s─▒ ├žekecek ve belki de uzun vadeli yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ kaybetme riski ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalacakt─▒r. Likidite riski, ├Âzellikleri bak─▒m─▒ndan incelendi─činde ├╝├ž ba┼čl─▒k alt─▒nda toplanabilir. Bir i┼čletme; bu risk ile aktif ve pasif vade dengelerini tutturamad─▒─č─▒nda, geri ├Âdemeleri tahsil edemedi─činde ve y├╝kl├╝ nakit ├ž─▒k─▒┼č─▒ yapmak zorunda kald─▒─č─▒nda kar┼č─▒la┼č─▒r.

Aktif – pasif vade dengesini tutturamamak, kurulu┼člar─▒n alm─▒┼č oldu─ču kredilerin s├╝resinin toplanan mevduat─▒n m├╝hletinden daha uzun oldu─ču durumlarda ortaya ├ž─▒kar. Vadesi dolan mevduat finans kurulu┼čundan ├ž─▒kt─▒─č─▒ anda i┼čletmede b├╝y├╝k bir nakit s─▒k─▒nt─▒s─▒ olu┼čur. 

Likidite sorununu ortaya ├ž─▒karan bir di─čer neden de geri ├Âdemelerin tahsil edilememesidir. Kurulu┼čun kasas─▒na girmesi gereken para, payda┼člardan veya m├╝┼čterilerden tahsil edilemedi─činde i┼čletmelerde b├╝y├╝k bir nakit ihtiyac─▒ do─čar. Aniden geli┼čen ihtiya├žlar do─črultusunda kurulu┼čun kasas─▒ndan y├╝kl├╝ miktarda nakit ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒n ya┼čanmas─▒ da likidite riskine neden olabilir.

Likidite Riski Nas─▒l ├ľl├ž├╝l├╝r?

Bahsi ge├žen durumlar g├Âz ├Ân├╝nde bulunduruldu─čunda i┼čletmelerin aktif ve pasif dengelerini iyi kurmas─▒ gerekti─či sonucu ortaya ├ž─▒kar. Kurulu┼člarda y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri yerine getirecek kadar nakit olmas─▒ her zaman i├žin likidite s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ a┼čmaya imk├ón tan─▒r. ├ľrne─čin bir i┼čletmenin kasas─▒nda 3 ay boyunca nakit s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ giderecek ve y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri kar┼č─▒layacak likidite olmas─▒, bu riskin az oldu─čunu g├Âsterir. 

─░┼čletmeler belirli teknikleri ve hesaplama ara├žlar─▒n─▒ kullanarak likidite riskini kontrol alt─▒nda tutar. Bu noktada, likidite riski nas─▒l hesaplan─▒r sorusunun cevab─▒ merak edilebilir. Cari oran hesaplama, bu riske dair verilerin elde edilmesini sa─člar. Bu, i┼čletmelerin cari aktiflerinin ve pasiflerinin birbirilerine b├Âl├╝nmesi ile hesaplan─▒r. Elde edilen oran, kurulu┼člar─▒n bor├ž ├Âdeme g├╝c├╝n├╝n ve sermayesinin yeterlili─čini g├Âsterir. 

S├Âz konusu risk hesaplan─▒rken kullan─▒lan di─čer bir rasyo da likidite oran─▒d─▒r. Bu, cari verilere nazaran ├žok daha hassast─▒r. K─▒sa vadeli bor├ž ├Âdeyebilme kabiliyetini ├Âl├žen bu hesaplama, ├Âzellikle stoklar─▒n nakit paraya ├ževrilmesinin uzun zaman alaca─č─▒ varsay─▒m─▒na dayan─▒r. Nakit oran da likidite riski hakk─▒nda fikir veren bir hesaplama arac─▒d─▒r. Bu, nakit ve benzeri gelir ├že┼čitlerinin k─▒sa vadeli yabanc─▒ kaynaklara b├Âl├╝nmesi ile hesaplan─▒r. B├Âylece kurulu┼čun, sat─▒┼člar─▒n d├╝┼čmesi veya alacaklar─▒n tahsil edilememesi durumunda k─▒sa vadeli bor├žlar─▒n─▒ ├Âdeme kabiliyeti anla┼č─▒l─▒r.

Likidite, bir varl─▒─č─▒n veya menkul k─▒ymetin piyasa fiyat─▒n─▒ etkilemeden nakite d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilme kolayl─▒─č─▒n─▒ ifade eder. Bir ba┼čka deyi┼čle, piyasada h─▒zla al─▒n─▒p sat─▒labilme derecesinin tan─▒mlanmas─▒d─▒r. Nakit en likit varl─▒k olarak kabul edilir. ├ť├ž ayr─▒ likidite t├╝r├╝ bulunmaktad─▒r. Bunlar ┼ču ┼čekilde listelenebilmektedir;┬á

Bir varl─▒─č─▒n likiditesi, o varl─▒─č─▒n al─▒m─▒nda veya sat─▒m─▒nda ne kadar basit bir ┼čekilde nakite ├ževrildi─či anlam─▒na gelir. Nakit, piyasa de─čeri etkilenmeden h─▒zl─▒ ve kolay al─▒n─▒p sat─▒labildi─činden, likiditesi en y├╝ksek varl─▒k olarak kabul edilir. Tahviller ve hisse senetleri de olduk├ža likit varl─▒klar olarak nitelendirilir fakat likiditeleri g├╝venilirliklerine ve pop├╝laritesine ba─čl─▒ olarak de─či┼čebilir. 

Likiditesi yava┼č varl─▒klara ├Ârnek olarak ise gayrimenkul verilebilir. Bunun sebebi de─čerlerinin y├╝ksek olmas─▒na kar┼č─▒n fiyatlar─▒n─▒n piyasaya g├Âre dalgalanmas─▒ ve sat─▒lmalar─▒n─▒n nispeten zor olmas─▒d─▒r. 

Piyasa likiditesi, bir varl─▒─č─▒n sat─▒n al─▒nabilece─či veya sat─▒labilece─či piyasa ko┼čullar─▒n─▒ ifade eder. Piyasa ko┼čullar─▒ ├žok say─▒da sat─▒c─▒ ve al─▒c─▒ya a├ž─▒ksa, istedi─činiz fiyattan al─▒m veya sat─▒m yapmak daha kolay oldu─čundan, piyasa likiditesi y├╝ksektir. 

Likiditesi d├╝┼č├╝k piyasalar, daha az sat─▒c─▒ ve al─▒c─▒n─▒n oldu─ču finansal piyasalard─▒r. Bu durum, varl─▒klar─▒n istenilen fiyat sat─▒lmas─▒n─▒ g├╝├žle┼čtirir. 

Bir borsada sat─▒┼č─▒n hakim olmad─▒─č─▒ y├╝ksek bir ticaret hacmi varsa, al─▒c─▒n─▒n hisse ba┼č─▒na teklif etti─či fiyat al─▒┼č ve sat─▒┼č fiyatlar─▒ birbirine olduk├ža yak─▒n olacakt─▒r. Bu durum da yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n h─▒zl─▒ bir sat─▒┼č i├žin beklenen kazan├žlar─▒ndan vazge├žmek zorunda kalmamalar─▒na zemin haz─▒rlayacakt─▒r. 

Muhasebe likiditesi, bir bireyin veya ┼čirketin finansal y├╝k├╝ml├╝l├╝klerini likit varl─▒klarla yerine getirme kolayl─▒─č─▒n─▒, yani bor├žlar─▒n─▒ vadesi geldi─činde ├Âdeyebilme kabiliyetini ├Âl├žer. Bir ┼čirketin hisse senetlerine bakan yat─▒r─▒mc─▒lar, genellikle ┼čirketin muhasebe likiditesini g├Âz ├Ân├╝nde bulundururlar. ├ç├╝nk├╝ bu yolla bir ┼čirketin finansal sa─čl─▒─č─▒n─▒n durumu belirlenebilir.

Likidite Neden ├ľnemlidir?

D├╝┼č├╝k likidite, piyasalarda al─▒m sat─▒m i├žin ├žok az f─▒rsat oldu─ču ve varl─▒klar─▒n ticaretinin zorla┼čt─▒─č─▒ anlam─▒na gelir. Kriz d├Ânemlerinde likiditenin d├╝┼čt├╝─č├╝ g├Âr├╝l├╝r. ├ľrne─čin, ├žok nadir ve de─čerli bir aile yadigar─▒na sahip olabilirsiniz. Fakat, pazar yani al─▒c─▒ yoksa, o zaman hi├ž kimse onun takdir edilen de─čerine yak─▒n bir ├Âdeme yapmayaca─č─▒ndan, likiditesi olduk├ža d├╝┼č├╝k olacakt─▒r.

Ancak likit varl─▒klar, tam de─čerleriyle ve d├╝┼č├╝k maliyetle kolayca ve h─▒zl─▒ bir ┼čekilde sat─▒labilir. Ayr─▒ca ┼čirketler fatura veya bordro gibi k─▒sa vadeli y├╝k├╝ml├╝l├╝klerini kar┼č─▒lamak i├žin yeterli likit varl─▒k bulundurarak iflasa yol a├žabilecek bir likidite kriziyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalmamal─▒d─▒r.

Borsada Likidite Nedir?

Bir hisse senedi, piyasa fiyat─▒na minimum etki ile h─▒zl─▒ bir ┼čekilde al─▒n─▒p sat─▒labildi─činde likit olarak kabul edilir.  Bunlar y├╝ksek hacimlerde i┼člem g├Âr├╝rler ve bu nedenle bir al─▒c─▒n─▒n yapt─▒─č─▒ hisse ba┼č─▒na fiyat teklifi, bir sat─▒c─▒n─▒n kabul edece─či fiyata ├žok yak─▒nd─▒r. 

B├╝y├╝k sermayeli ┼čirketlere g├Âre daha k├╝├ž├╝k borsalarda i┼člem g├Âren k├╝├ž├╝k sermayeli ┼čirketler genellikle daha y├╝ksek likidite riskine sahiptir. Bu, bir al─▒c─▒n─▒n teklif etti─či hisse ba┼č─▒na fiyat─▒n, bir sat─▒c─▒n─▒n kabul edece─či fiyattan ├žok farkl─▒ olabilece─či anlam─▒na gelir. Bu t├╝r hisse senetleri spek├╝latif bir talep art─▒┼č─▒na tan─▒k olduklar─▒nda ├žok fazla oynakl─▒k ya┼čayabilirler.

Hisse Senedi Likidite G├Âstergeleri

Basit arz ve talep kural─▒, bir hisse senedinin likiditesini belirlemeye yard─▒mc─▒ olur. Likit olan hisse senetlerinin yeterli arz ve talebi vard─▒r, bu da al─▒m sat─▒m i┼člemlerinin sorunsuz ger├žekle┼čebilece─či anlam─▒na gelir.

Hacim, likiditenin ba┼čka bir g├Âstergesidir. En likit hisse senetleri, ├že┼čitli piyasa akt├Ârlerinden b├╝y├╝k ilgi g├Âren ve ├žok say─▒da g├╝nl├╝k i┼člem hacmine sahip senetler olma e─čilimindedir. 

Likit olmayan hisse senetleri daha geni┼č al─▒m-sat─▒m aral─▒klar─▒na ve daha az piyasa derinli─čine sahiptir. Bu hisseler daha az bilinir, daha d├╝┼č├╝k ticaret hacmine sahiptir. Genellikle daha d├╝┼č├╝k piyasa de─čeri ve y├╝ksek oynakl─▒k g├Âr├╝l├╝r. 

Likidite Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Oran analizi, bir ┼čirketin veya bireyin varl─▒klar─▒n─▒ bor├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rarak ├Âdeme g├╝c├╝n├╝ hesaplayan bir dizi denklemdir. Genellikle ├╝├ž t├╝r temel likidite hesab─▒ kullan─▒l─▒r. Bunlar ┼ču ┼čekildedir;

Temel anlamda kar┼č─▒l─▒─č─▒ ÔÇťpayÔÇŁ olan lot, borsada ve forexte farkl─▒ birimleri ifade eder. Borsada tam olarak hisse pay─▒n─▒ ifade eden kavram, senetlerin ka├ž adet oldu─čunu belirtmek i├žin kullan─▒l─▒r. Her biri 1 TLÔÇÖlik nominal de─čere kar┼č─▒l─▒k gelen hisse senedi adedi bu birim ile tan─▒mlan─▒r. S├Âz konusu forex oldu─čunda bu terimin kar┼č─▒l─▒─č─▒ de─či┼čir. Hatta forexte lota kar┼č─▒l─▒k gelen tek bir anlam yoktur. Kavram, her bir emtiada farkl─▒ bir b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ifade eder. Bu terim, tasarruflar─▒n─▒ forex piyasalar─▒ ├╝zerinden de─čerlendiren yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin i┼člemlerin pozisyon b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ g├Âsterir. 

Lot ├çe┼čitleri Nelerdir?

Piyasalarda lot i├žeren yat─▒r─▒mlara y├Ânelmek, i┼člem hacmi i├žin belirli s─▒n─▒rlar─▒ g├Âze almak anlam─▒na gelir. Bu kavram, borsada 1 de─čerini ve tek tek artan de─čerleri ifade eder. Kald─▒ra├ž unsurunun bulundu─ču forexte ise lot i┼člemi her zaman birer birer y├╝kselmez. Digit ad─▒ verilen uygulama ile tam rakamlar─▒n d─▒┼č─▒nda virg├╝ll├╝ say─▒lar da devreye girer. Bu a┼čamada, mini ve mikro olmak ├╝zere iki farkl─▒ detay ortaya ├ž─▒kar.  

Mini Lot Nedir

─░┼člem hacimlerini belirtmek i├žin kullan─▒lan ve virg├╝lden sonra yaz─▒lan say─▒lara digit ad─▒ verilir. Birim de─čerin boyutu, digitlere g├Âre belirlenir. Bir i┼člem hacmindeki son digit, yani virg├╝lden sonraki ikinci rakam 0 ise terimin ba┼č─▒na mini ifadesi eklenir. Bu de─čer, yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n kullanabilece─či minimum i┼člem hacminin b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ g├Âsterir. 0,30 / 0,80 / 1,40 / 2,60 gibi i┼člem hacimleri, bu de─čerlere ├Ârnek olarak g├Âsterilebilir. 

Mikro Lot Nedir

Mikro sistemde, virg├╝ll├╝ i┼člem hacimlerinin son digiti dikkate al─▒n─▒r. Fakat burada son digitin, yani virg├╝lden sonraki ikinci rakam─▒n 0ÔÇÖdan farkl─▒ olmas─▒ gerekir. Mikro i┼člem hacmi ├Ârnekleri ise 0,03 / 0,08 / 1,14 / 2,66 ┼čeklindedir. 

Lot Hesab─▒ Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Lot hesab─▒; yat─▒r─▒m yap─▒lan alan, emtia ve CFD ├╝r├╝nlerine g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterebilir. ├ç├╝nk├╝ her ortamda farkl─▒ bir kavram ve ├Âl├ž├╝t mevcuttur. Borsadaki hisse senetlerinde her zaman 1 olan bu de─čer, forexte ve di─čer emtialarda farkl─▒d─▒r. Baz─▒ CFD ├╝r├╝nlerindeki 1 lota kar┼č─▒l─▒k gelen pozisyon b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne ve hesaplama i┼člemlerine a┼ča─č─▒daki gibi ├Ârnekler verilebilir.

Birim de─čer kar┼č─▒l─▒klar─▒, yat─▒r─▒m yap─▒lan borsaya g├Âre farkl─▒l─▒k g├Âsterdi─či i├žin tercih edilen yat─▒r─▒m alan─▒ emtia ├╝zerinde ayr─▒ca hesaplan─▒r. Bu i┼člem i├žin birlikte ├žal─▒┼č─▒lan arac─▒ kurumdan dan─▒┼čmanl─▒k al─▒nabilir.