H

Piyasay─▒ anlayabilmek i├žin ├Âncelikle ÔÇťHalka a├ž─▒kl─▒k oran─▒ nedir?ÔÇŁ sorusunun cevab─▒n─▒ ├Â─črenmek gerekir. Bu kavram, halka a├ž─▒lm─▒┼č olan hisselerin ├╝zerlerinde yaz─▒l─▒ de─čerler ile t├╝m paylar─▒n nominal k─▒ymetlerinin oran─▒ anlam─▒na gelir. Halka a├ž─▒lm─▒┼č hisselerin oran─▒ ile firma de─čeri aras─▒nda bir ili┼čki bulunur. Oran art─▒┼č g├Âsterdik├že firman─▒n dalgalanma seviyesi d├╝┼č├╝┼če ge├žer. Bu a├ž─▒dan incelendi─činde oran─▒n ┼čirket sermayesi ├╝zerinde ├Ânemli etkilere sahip oldu─ču g├Âr├╝l├╝r.

Halka a├ž─▒kl─▒k oran─▒, piyasa fiyat─▒ ├╝zerinde de ├že┼čitli etkilere sahiptir. Bu a├ž─▒lma sayesinde i┼čletmelerin mevcut hisse senetleri, piyasaya arz edilir. ─░┼čletmelerin halka a├ž─▒lmas─▒ ile piyasa fiyatlar─▒nda ├Ânemli oynamalar ya┼čan─▒r. 

Halka A├ž─▒kl─▒k Oran─▒n─▒n ├ľzellikleri Nelerdir?

Halka a├ž─▒kl─▒k oran─▒n─▒n ├Âzelliklerinden biri pay piyasas─▒nda hangi pazara g├Âre i┼člem g├Âr├╝lece─čini belirleyen kriterlerden olmas─▒d─▒r. Hisse senetlerinin pazarda i┼člem g├Ârebilmesi i├žin Borsa ─░stanbul taraf─▒ndan belirlenen halka a├ž─▒kl─▒k oran─▒ kriterini kar┼č─▒lamas─▒ gerekir. 

Bir ┼čirketin halka arz edilen paylar─▒n─▒n nominal de─čerinin sermayeye asgari oran─▒, pazarlarda farkl─▒l─▒k g├Âsterir. S├Âz konusu oran, y─▒ld─▒z pazarda %15ÔÇÖtir. Ana pazarda %20 olarak belirtilir. Alt pazarda ise oran─▒n %25 olmas─▒ beklenir. 

Her anonim ortakl─▒─č─▒n halka a├ž─▒k hisse oran─▒ farkl─▒d─▒r. Halka arz yoluyla borsaya kote olan ┼čirketler, zaman i├žerisinde sermaye art─▒r─▒mlar─▒ ile bu oran─▒ g├╝ncelleyebilir. Halka arz oran─▒n─▒n bir ┼čirketin mali tablolar─▒ ve hedefleri a├ž─▒s─▒ndan net bilgi vermedi─čini de bilmek gerekir.

Halka A├ž─▒kl─▒k Oran─▒n─▒n ├çe┼čitleri Nelerdir?

Arz etmekle ├žok yak─▒n bir ba─č─▒ bulunan halka a├ž─▒kl─▒k oran─▒ ├že┼čitleri, kullan─▒lan y├Ânteme g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. Halka arz y├Ântemi, oran ├╝zerinde belirleyici etkilere sahiptir. Bu y├Ântemler; mevcut paylar─▒n sat─▒┼č─▒ ve sermaye art─▒r─▒m─▒ olarak bilinir. S─▒kl─▒kla kullan─▒lan bir di─čer metot ise her iki i┼člemin de ayn─▒ anda yap─▒lmas─▒d─▒r.

Halka arz─▒n sonucunda i┼člem g├Âren hisseler bir oran ortaya ├ž─▒kar─▒r. Halka a├ž─▒k hisse oran─▒, arz ve talep dengesine g├Âre d├╝┼č├╝k ya da y├╝ksek olabilir. Borsa ─░stanbulÔÇÖun yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmaya g├Âre halka a├ž─▒kl─▒k oran─▒n─▒n y├╝ksek olmas─▒, ┼čirket paylar─▒nda likiditenin art─▒┼ča ge├žmesini sa─člar. Oran─▒n d├╝┼č├╝k oldu─ču ┼čirketlerde ise daha fazla dalgalanma g├Âr├╝l├╝r.

Halka A├ž─▒kl─▒k Oran─▒ Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Halka a├ž─▒kl─▒k oran─▒ hesaplamas─▒, basit bir mant─▒─ča dayan─▒r. Do─čru bir hesaplama yapmak i├žin bilinmesi gereken iki ├Ânemli de─čer bulunur. Bunlardan birincisi, ilgili ┼čirketin halka arz etti─či paylar─▒n nominal de─čeridir. ─░kinci unsur ise ┼čirketin sahip oldu─ču t├╝m hisselerin nominal de─čeri olarak ifade edilir. Oran─▒ bulmak i├žin yap─▒lmas─▒ gereken, halka a├ž─▒lan paylar─▒n de─čerini toplam hisse k─▒ymetine b├Âlmektir

┼×irketler ├že┼čitli nedenlerle halka arza yoluna ba┼čvurur. Bu i┼člem, ┼čirketlerin sahip oldu─ču t├╝m hisse senetlerini ve varl─▒klar─▒n─▒ yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n al─▒m─▒na sunmas─▒d─▒r. Halka arza arac─▒l─▒k terimi de sat─▒┼č yapan ┼čirketin, kar┼č─▒s─▒nda bulunan ihra├ž├ž─▒ taraf─▒ndan tan─▒mlanmas─▒n─▒ ifade eder. Halka arza arac─▒l─▒k nedir sorusu, bu ┼čekilde cevaplanabilir.

Halka Arza Arac─▒l─▒k Faaliyetleri Nelerdir?

┼×irketler genellikle finansman ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak amac─▒yla halka arzda bulunur. Bu a┼čamada ihra├ž├ž─▒ bir taraf vard─▒r. Hisse senetlerini veya varl─▒klar─▒ halka arz eden ile ihra├ž├ž─▒ ayn─▒ olmayabilir. Bu durumda halka arza arac─▒l─▒k t├╝rleri ortaya ├ž─▒kar. Halka arza arac─▒l─▒k faaliyetinde bulunan kurulu┼člar bunu iki ┼čekilde yapabilir. Bu y├Ântemler ise arac─▒l─▒k y├╝klenimi ve en iyi gayret arac─▒l─▒─č─▒d─▒r. Arac─▒l─▒k y├╝klenimi de kendi i├žerisinde farkl─▒ t├╝rlere sahiptir.  

Hissedarlar, ┼čirket paylar─▒n─▒ k─▒smen borsada veya borsa d─▒┼č─▒nda sat─▒┼ča ├ž─▒karabilir. ┼×irketler sermaye art─▒r─▒m─▒ yolunu da tercih edebilir. Bunun sonucunda yeni bir pay ihra├ž ederler ve bu ┼čekilde finansman kayna─č─▒ kazan─▒rlar. Ayr─▒ca bu faaliyeti ger├žekle┼čtirirken ┼čirketler, iki yolu ayn─▒ anda da tercih edebilir. Bu ┼čekilde s├Âz konusu ┼čirketler, sat─▒┼ča sunduklar─▒ paylardan gelir elde ederken ayn─▒ zamanda firma i├žin yeni bir finansman kayna─č─▒ da yaratm─▒┼č olur.

Halka Arza Arac─▒l─▒k T├╝rleri Nelerdir?

─░htiyaca g├Âre farkl─▒ halka arza arac─▒l─▒k hizmetleri tercih edilebilir. Bunlardan biri, hisselerin halka sunulan ama sat─▒lamayan b├Âl├╝m├╝n├╝n t├╝m bedelinin s├╝re├ž sonunda nakit ├Âdemeyle al─▒nmas─▒d─▒r. S├Âz konusu halka arza arac─▒l─▒k t├╝r├╝ne bakiyeyi y├╝klenim denir. Hisse senetlerinin ya da varl─▒klar─▒n sat─▒lamayan k─▒sm─▒n─▒n yaln─▒zca bir b├Âl├╝m├╝n├╝n s├╝re sonunda nakit olarak ├Âdenerek al─▒nmas─▒na ise k─▒smen bakiyeyi y├╝klenim denir.

Halka arza arac─▒ olunan di─čer model ise sat─▒┼č ba┼člamadan ├Ânce bedelin tamam─▒n─▒n ├Âdenmesidir. Bu arac─▒l─▒k t├╝r├╝ t├╝m├╝n├╝ y├╝klenim ┼čeklinde ifade edilir. Halka arz edilen finansal arac─▒n bir k─▒sm─▒n─▒n, sat─▒┼č ├Âncesinde t├╝m bedelinin nakden ├Âdenmesi de s├Âz konusudur. Bahsi ge├žen halka arza arac─▒l─▒k t├╝r├╝ ise k─▒smen t├╝m├╝n├╝ y├╝klenim olarak adland─▒r─▒l─▒r. Taahh├╝t olmadan, belirtilen s├╝re i├žinde finansal ara├žlar─▒n sat─▒lmas─▒ ve bunlar─▒n kalan k─▒sm─▒n─▒n ise halka arz eden tarafa iadesi ise en iyi gayret arac─▒l─▒─č─▒ ┼čeklinde tan─▒mlan─▒r. 

Halka Arza Arac─▒l─▒k Hakk─▒nda Bilinmesi Gerekenler Nelerdir?

Halka arza arac─▒l─▒k yapmadan ├Ânce baz─▒ konularda bilgi sahibi olmak ├Ânemlidir. ├ľncelikle ilgili ┼čirketin ortakl─▒k yap─▒s─▒, finansal tablolar─▒, ara┼čt─▒rma ve fiyat tespit raporlar─▒, izahnamesi iyice incelenmelidir. Bununla birlikte arac─▒l─▒k yap─▒lacak olan ┼čirketin y├Ânetim kadrosu ve sekt├Ârdeki izlenimi de olduk├ža ├Ânemlidir. Ayr─▒ca halka arza arac─▒l─▒─ča kat─▒lmadan ├Ânce bahsi ge├žen ┼čirketin kaynaklar─▒ nas─▒l de─čerlendirece─či bilinmelidir. Yat─▒r─▒mlar─▒ g├╝├žl├╝ olan ve mali performans─▒nda istikrars─▒zl─▒k ya┼čamayan ┼čirketler tercih edilmelidir. B├╝t├╝n bu unsurlar halka arza arac─▒l─▒k s├Âzle┼čmesi yap─▒l─▒rken g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmal─▒d─▒r. 

Halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒k, ger├žek veya t├╝zel ki┼čilerin sahip olduklar─▒ sermaye piyasas─▒ ara├žlar─▒n─▒n sat─▒n al─▒nmas─▒ i├žin ├ža─čr─▒ yapmalar─▒ sonucunda ger├žekle┼čir. Pay sahibi say─▒s─▒ 500ÔÇÖ├╝ a┼čan anonim ortakl─▒klar halka arz olunmu┼č say─▒l─▒r. S├Âz konusu i┼čtirak, halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒k h├╝k├╝mlerine g├Âre de─čerlendirilir. ÔÇťHalka a├ž─▒k anonim ┼čirket nedir?ÔÇŁ sorusunun cevab─▒ basittir. Paylar─▒, halka arz edilmi┼č olan ya da bu ┼čekilde de─čerlendirilen ortakl─▒klar b├Âyle isimlendirilir.

Halka A├ž─▒k Anonim Ortakl─▒─č─▒n ├ľzellikleri Nelerdir?

ÔÇťHalka a├ž─▒k anonim ortakl─▒k nedir?ÔÇŁ sorusunun cevab─▒n─▒ k─▒saca ┼čirketler ve halk aras─▒ndaki ticaret ortakl─▒─č─▒ olarak a├ž─▒klamak m├╝mk├╝nd├╝r. Vatanda┼člar─▒n iktisadi kalk─▒nmaya kat─▒l─▒m g├Âstermesine imk├ón tan─▒yan halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒klar, piyasalar ve yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin de b├╝y├╝k ├Ânem arz eder. Halka a├ž─▒k anonim ┼čirketler, s├Âz konusu ortakl─▒k sayesinde finansman ihtiya├žlar─▒n─▒ elveri┼čli ko┼čullarda kar┼č─▒lama imk├ón─▒ bulur. 

Halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒k hem pay sahiplerinin kredi alma g├╝c├╝n├╝ art─▒r─▒r hem de kurumsalla┼čman─▒n sa─članmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n bir h├óle getirir. Halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒─č─▒n di─čer ├Ânemli ├Âzellikleri ise sermayenin tabana yay─▒lmas─▒n─▒ sa─člama, k├╝├ž├╝k sermayenin de ekonomiye kazand─▒r─▒lmas─▒ ve e┼čit k├ór da─č─▒l─▒m─▒na imk├ón tan─▒ma olarak s─▒ralanabilir.

Halka A├ž─▒k Anonim Ortakl─▒─č─▒n ┼×artlar─▒ Nelerdir?

Hisselerini halka arz ederek geni┼č kitlelere kat─▒l─▒m olana─č─▒ sunan halka a├ž─▒k anonim ┼čirketler sermaye piyasas─▒ i├žin b├╝y├╝k ├Ânem arz eder. Halka a├ž─▒k anonim ┼čirketler, s├Âz konusu stat├╝y├╝ paylar─▒n─▒ halka arz ederek kazanabilir. Bu kurulu┼člar, kat─▒l─▒mc─▒ say─▒s─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak da anonim ortakl─▒k h├╝km├╝ne tabi olabilir.

Halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒─č─▒n ger├žekle┼čmesi i├žin arz olacak paylar─▒n kurul kayd─▒na al─▒nmas─▒ ┼čart─▒ bulunur. Halka arz i┼člemi s├╝recinde Sermaye Piyasas─▒ Kurulu ve arac─▒ kurumlar ile ileti┼čim h├ólinde olmak son derece ├Ânemlidir. Denetimler sonucu mevzuata uygun bulunan ┼čirketler, halka arz edilme hakk─▒na sahip olur. 

Halka a├ž─▒k anonim ┼čirketlerde pay sahibi olmak isteyen ki┼čiler, ┼čirket sermayesine kat─▒l─▒m─▒ temsil eden pay senetlerinden sat─▒n alabilir. Bireyler, paylar─▒ borsada i┼člem g├Âren ortakl─▒klardan hisse senedi sat─▒n alarak da ortak olabilir. 

Halka A├ž─▒k Anonim Ortakl─▒─č─▒n Faydalar─▒ Nelerdir?

Halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒k hem ┼čirketler hem de hissedarlar a├ž─▒s─▒ndan son derece avantajl─▒ bir sermaye payla┼č─▒m─▒d─▒r. ┼×irketler bu sayede finansman ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layabilir. ├ľte yandan bor├žlanma s├Âz konusu olmadan halka arz sonucunda sahip olunan kaynak yeni yat─▒r─▒mlara d├Ân├╝┼čt├╝rebilir. Halka a├ž─▒k anonim ┼čirketler, prestijli ve g├╝venilir bir stat├╝ kazan─▒r. Bu sayede hem m├╝┼čteriler hem de tedarik├žiler i├žin g├╝ven ortam─▒ yarat─▒lm─▒┼č olur. 

Halka a├ž─▒lmayla birlikte paylar─▒n piyasada i┼člem g├Ârmesi ise ┼čirket g├Âr├╝n├╝rl├╝─č├╝n├╝ art─▒ran ├Ânemli bir fakt├Ârd├╝r. Halka a├ž─▒k anonim ortakl─▒k, ├╝retim ve istihdam art─▒┼č─▒n─▒ m├╝mk├╝n h├óle getirir. Sermayenin tabana yay─▒lmas─▒na imk├ón tan─▒yan s├Âz konusu ortakl─▒k hem ┼čirketler hem de pay sahipleri a├ž─▒s─▒ndan son derece kazan├žl─▒d─▒r.   

Finansal varl─▒klar─▒ g├╝vence alt─▒nda tutman─▒n ├že┼čitli yollar─▒ vard─▒r. Bu de─čerlerin sadece fiziksel ortamlarda idare edilmesine gerek yoktur. Aksine bu durum, ki┼čilere ekstra bir i┼č y├╝k├╝ olabilece─či i├žin varl─▒klar─▒n farkl─▒ ortamlarda kontrollerini sa─člayan uygulamalar geli┼čtirilir. Hesaben saklama kavram─▒ bu y├Ântemlerden biridir.

Her alanda elektronik geli┼čmelerden faydalan─▒ld─▒─č─▒ gibi finans sekt├Âr├╝nde de teknolojinin avantajlar─▒n─▒ g├Ârmek m├╝mk├╝nd├╝r. Hesaben saklama nedir sorusuna verilebilecek en a├ž─▒klay─▒c─▒ cevap finansal varl─▒klar─▒n elektronik ortamlarda korunmas─▒d─▒r. Bu sayede ortaya ├ž─▒kabilecek ekstra i┼č y├╝k├╝ ortadan kald─▒r─▒labilir. 

Hesaben Saklaman─▒n ├ľzellikleri Nelerdir?

Hesaben saklama i┼člemi kendine ├Âzg├╝ bir yap─▒ya sahiptir. Finans d├╝nyas─▒ndaki say─▒l─▒ elektronik i┼člem aras─▒nda yer almas─▒yla dikkat ├žeken bir uygulamad─▒r. Hesaben saklaman─▒n en ├Ânemli ├Âzelliklerinden biri, varl─▒klar─▒n as─▒l sahibi ad─▒na idare edilmesidir. Bu i┼člemde bir vekalet ili┼čkisi bulunmaz. Takas ve ├Âdeme i┼člemlerin tamam─▒nda varl─▒klar─▒n sahibinin s├Âz hakk─▒ bulunur. Gerekli ad─▒mlar, asilin verdi─či onay ve talimatlar do─črultusunda at─▒l─▒r. Bu h├óli ile g├╝venilir ├Âzelliklere sahip bir uygulamad─▒r. 

Hesaben saklama, zorunlu bir y├Ântem de─čildir. Finansal varl─▒klar─▒n─▒ fiziki olarak idare etmek isteyen ki┼čilerin hesaben saklama y├Ântemini tercih etmemesi m├╝mk├╝nd├╝r. Hesaben saklama hizmetine konu olan ├╝r├╝n say─▒s─▒ da olduk├ža fazlad─▒r. Bu ├že┼čitlilikle uygulaman─▒n kullan─▒m alan─▒ geni┼čletilir. B├Âylelikle hesaben saklama y├Ânteminden ├žok daha fazla ┼čah─▒s ve t├╝zel ki┼čilik faydalanabilir. 

Kimler Hesaben Saklamay─▒ Kullanmal─▒d─▒r?

Hesaben saklama nedir sorusunun cevab─▒ ve uygulaman─▒n genel ├Âzellikleri olduk├ža a├ž─▒kt─▒r. Hesaben saklama hakk─▒nda merak edilen konulardan biri ise bu i┼člemleri kimlerin kullanabilece─či hususudur. Finans varl─▒klar─▒n─▒ elektronik ortamda koruma uygulamalar─▒; bankalar ve hazine taraf─▒ndan ticari ┼čirketlere, kurulu┼člara verilebilen hizmetlerdendir. Ayr─▒ca ┼čah─▒slar─▒n da menkul k─▒ymetlerini hesaben saklama y├Ântemiyle kontrol etmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Ki┼čiler, kendilerine verilen makbuz kar┼č─▒l─▒─č─▒nda varl─▒klar─▒n─▒ elektronik ortamda koruma ve idare alt─▒na alabilir. 

Hesaben saklama i┼člemleri sat─▒n al─▒nan hazine bonosu ve devlet tahvilleri i├žin kullan─▒labilir. Bu varl─▒klar─▒n dileyen kullan─▒c─▒lara fiziki formda verilmesi de m├╝mk├╝nd├╝r. Ki┼čilerin a├ž─▒k bir se├žim hakk─▒ bulunur. Ayr─▒ca nakit, d├Âviz, mevduat gibi yayg─▒n finansal varl─▒klarla k─▒ymetli madenler, opsiyonlar, vadeli i┼člemler gibi getirilerin de hesaben saklanmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r.  

Hesaben Saklamay─▒ Kullanman─▒n Avantajlar─▒ Nelerdir?

Hesaben saklama, sa─člad─▒─č─▒ avantajlar sayesinde hem kurum ve kurulu┼člar─▒n hem de ┼čah─▒slar─▒n tercihleri aras─▒ndad─▒r. Bu sistemin en ├Ânemli ├Âzelliklerinden biri muhafazan─▒n asil ki┼či ad─▒na yap─▒lmas─▒d─▒r. Bu bir ┼čirket veya kurulu┼č ise de t├╝zel ki┼čilik ad─▒na idare i┼člemleri yap─▒l─▒r. Arada vekaleten kontrol durumu olu┼čmaz. B├Âylelikle finansal varl─▒klar─▒n elektronik ortamda ilk elden korunmas─▒ m├╝mk├╝n olur. 

Hesaben saklaman─▒n elektronik ortam ├╝zerinden y├╝r├╝t├╝lmesi, kay─▒tlar─▒n g├╝venilirli─či ve usul y├Ân├╝nden i┼člemlerin az olmas─▒ ├Âzellikleriyle de son derece avantajl─▒d─▒r. Bu uygulama sayesinde idare alt─▒nda tutulan varl─▒klardan ciddi kesintiler yap─▒lmas─▒na da gerek kalmaz. ├ç├╝nk├╝ hesaben saklama i┼člemleri masrafs─▒z olmalar─▒yla bilinir.

Hizmetler endeksi, do─čru yat─▒r─▒m plan─▒ olu┼čturmak i├žin olduk├ža ├Ânemlidir. Bu nedenle de Hizmetler endeksi nedir?ÔÇŁ sorusunun cevab─▒, borsada i┼člem yapmaya yeni ba┼člam─▒┼č olan ki┼čiler taraf─▒ndan merak edilir. Hizmetler dizini olarak da bilinen bu terim, ulusal pazarda i┼člem g├Ârmekte olan ├╝├ž├╝nc├╝l sekt├Âr ┼čirketleri i├žin kullan─▒lan bir tabirdir. Bu sebeple ulusal pazar ve hizmet sekt├Âr├╝ kavramlar─▒n─▒n iyice anla┼č─▒lmas─▒, terimin kavranabilmesi a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒r. 

Ulusal pazar, Borsa Y├Ânetim Kurulu karar─▒ ile aktif h├óle getirilmi┼č al─▒m sat─▒m i┼člemlerinin ger├žekle┼čti─či aland─▒r. Borsa ─░stanbulÔÇÖun yapt─▒─č─▒ de─či┼čiklikler ile bu alan g├╝n├╝m├╝zde Y─▒ld─▒z Pazar─▒ olarak bilinir ve B─░STÔÇÖin en b├╝y├╝k al─▒m sat─▒m mecras─▒d─▒r. Hizmet sekt├Âr├╝ ise maddi olmayan ├╝r├╝nler ve ├žal─▒┼čmalar ile gelir elde eden kurulu┼člard─▒r. Ula┼č─▒m, turizm ve bilgisayar hizmetleri ┼čirketleri bu alanda faaliyet g├Âsterir. Hizmet endeksi ise bu ┼čirketlerin Borsa ─░stanbulÔÇÖda hisse senedi fiyatlar─▒n─▒n incelenmesine imk├ón tan─▒r.

Hizmetler Endeksinin Hesaplanmas─▒ Neden ├ľnemlidir?

Borsada i┼člem g├Âren ├╝├ž├╝nc├╝l sekt├Âr ┼čirketleri hisseleri ├╝zerinde i┼člemde bulunmak isteyen ki┼čiler i├žin hizmetler endeksinin ├Ânemi olduk├ža b├╝y├╝kt├╝r. Bu sistem sayesinde B─░ST pazar─▒nda listelenen de─čerin gelecekteki durumu hakk─▒nda tahminlerde bulunmak m├╝mk├╝n olabilir. Ki┼čiler d├╝zenli olarak B─░STÔÇÖin hizmetler endekslerini takip ederek veya ilgi alanlar─▒na giren ┼čirketlerin verilerini inceleyerek yat─▒r─▒m planlar─▒n─▒ daha do─čru ┼čekilde yapma ┼čans─▒na sahip olabilir.

Hizmetler Endeksi Nas─▒l Takip Edilmelidir?

Hizmetler endeksini do─čru ┼čekilde takip edebilmek, bu alanda i┼člemde bulunmak isteyen ki┼čiler i├žin b├╝y├╝k ├Âneme sahiptir. Ancak tek ba┼č─▒na grafikleri takip etmek, yorum yapmak i├žin yeterli de─čildir. Bu alanda do─čru bir analiz yapabilmek i├žin hizmetler endeksinin ├Âzellikleri de bilinmelidir. 

Hizmetler endeksi Borsa ─░stanbul taraf─▒ndan sa─član─▒r. Bu endekste yer verilen ┼čirketlerin tamam─▒ yine Borsa ─░stanbul taraf─▒ndan belirlenen kotasyon ┼čartlar─▒n─▒ ta┼č─▒makta ve Y─▒ld─▒z PazarÔÇÖda yer almaktad─▒r. Bu endeks ├╝zerinden hizmet sekt├Âr├╝nde faaliyet g├Âsteren ┼čirketlerin g├╝nl├╝k, haftal─▒k ve y─▒ll─▒k fiyat de─či┼čimleri g├Âzlemlenebilir. 

Hizmetler Endeksini Takip Etmenin Sa─člayaca─č─▒ Avantajlar Nelerdir?

Borsada bir hisse senedi veya varl─▒k al─▒m sat─▒m─▒ yapacak ki┼čiler i├žin grafikler ve analizler ├Ânem arz eder. Bu durum hizmet sekt├Âr├╝ ┼čirketleri i├žin de ge├žerlidir. Bu alanda faaliyet g├Âsteren kurulu┼člar─▒n hisse senetleri ├╝zerinden yat─▒r─▒m yapmay─▒ planlayan ki┼čiler i├žin s├Âz konusu analizler pek ├žok avantaj sunar. Hizmetler endeksinin avantajlar─▒n─▒n aras─▒nda somut bir ├╝r├╝n ortaya koymayan bu sekt├Âr├╝n geli┼čimini yorumlama imk├ón─▒ ilk s─▒rada yer al─▒r. Hizmet sekt├Âr├╝nde al─▒m sat─▒m─▒ yap─▒lan bir ├╝r├╝n olmad─▒─č─▒ i├žin fiyat de─či┼čimini g├Âzlemlemenin en somut yolu endeksleri incelemektir. 

Hedging, yat─▒r─▒m riskinden korunma s├Âz konusu oldu─čunda her yat─▒r─▒mc─▒n─▒n bilmesi gereken faydal─▒ bir y├Ântemdir. Hedge ve bunu sa─člayan hedging i┼člemi, riskten korunma olarak da bilinir ve kay─▒plar─▒ minimuma indirmek i├žin kullan─▒l─▒r. Yat─▒r─▒mc─▒lar, t├╝ccarlar, finansal kurumlar, mal ├╝retenler, fonlar veya finansal olmayan kurulu┼člar hedging i┼člemi yaparak piyasa riskine ve oynakl─▒─č─▒na kar┼č─▒ ├Ânlem al─▒rlar.┬á

Hedging, ilgili bir varl─▒kta z─▒t bir pozisyon alarak yat─▒r─▒mlardaki kay─▒plar─▒ dengelemek i├žin kullan─▒lan bir risk y├Ânetimi stratejisidir. Bu y├Ântemle sa─članan riskteki azalma, potansiyel k├órlar─▒n da azalmas─▒ ile sonu├žlan─▒r.

Hedge genel olarak vadeli i┼člem s├Âzle┼čmeleri (futures) ve opsiyonlar gibi t├╝rev piyasa ara├žlar─▒n─▒ i├žerir. Herhangi bir olumsuz fiyat hareketi riskini dengelemek i├žin piyasa stratejilerinin veya finansal ara├žlar─▒n stratejik olarak kullan─▒lmas─▒ anlam─▒na gelir. Ba┼čka bir deyi┼čle, yat─▒r─▒mc─▒lar bir yat─▒r─▒m─▒ di─čerinde ticaret yaparak korurlar. Peki hedge yapmak i├žin ne gerekir?

Hedging Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Hedging i┼člemleri ile ayn─▒ ya da benzer mallar─▒ e┼čit miktarlara b├Âl├╝p, iki farkl─▒ piyasada ayn─▒ anda satarak risk unsurlar─▒ azalt─▒labilir. Bu y├Ântem ile yat─▒r─▒mlar─▒n zarar g├Ârmesi engellenmez, sadece zarar─▒n boyutunu azalt─▒l─▒r. Hedging teknikleri genellikle t├╝revler olarak bilinen finansal ara├žlar─▒n kullan─▒m─▒n─▒ i├žerir. En yayg─▒n t├╝revlerden ikisi opsiyonlar ve vadeli i┼člemlerdir. 

├ľrne─čin; bir yat─▒r─▒mc─▒n─▒n, fiyat─▒n─▒n artaca─č─▒n─▒ umarak bir ┼čirketin hisse senetlerini sat─▒n ald─▒─č─▒n─▒ varsayal─▒m. Bu durumda tersine fiyat─▒n d├╝┼č├╝p yat─▒r─▒mc─▒y─▒ zarara u─čratmas─▒ da m├╝mk├╝nd├╝r. Yat─▒r─▒mc─▒, bu t├╝r olumsuz bir olay─▒n etkisinin dengelenmesini sa─člamak i├žin hedging kullan─▒rsa, zarar hafifletilebilir. 

Bir sat─▒m opsiyonu yaparak hisse senedinin fiyat─▒ndaki d├╝┼č├╝┼čten k├ór elde etmesini de sa─člayabilir. Bu k├ór, hisse senedini sat─▒n almaktan kaynaklanan zarar─▒n─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ dengeler. Bu y├Ântem, en etkili korunma stratejilerinden biri olarak kabul edilir.

├ľrnekte g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, hedge etmek riski tamamen ortadan kald─▒rmasa da, kay─▒plar─▒ ├Âng├Âr├╝lmesi m├╝mk├╝n bir miktarla s─▒n─▒rlar. Kay─▒plar─▒n di─čer yat─▒r─▒mdaki kazan├žlarla azalt─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. Hedging i┼člemleri d├Âviz kurlar─▒ ile yap─▒labildi─či gibi; hisse senedi, emtia, forex ve faiz i├žin de kullan─▒labilir.

Hedge Yapman─▒n P├╝f Noktalar─▒

Hedging i├žin teknik olarak ters korelasyona sahip iki farkl─▒ araca yat─▒r─▒m yap─▒l─▒r. Yat─▒r─▒mlar─▒ riskten korurken mevcut en iyi se├ženekleri se├žmenin kesin bir yolu yoktur. Bununla birlikte, mevcut se├ženeklerin art─▒lar─▒n─▒ ve eksilerini de─čerlendirerek bilin├žli bir se├žim yap─▒labilir. Alternatifleri de─čerlendirirken birka├ž fakt├Âr├╝ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmak gerekir; 

Hedging Stratejileri 

Ayn─▒ anda tek bir varl─▒k ├╝zerinde iki kar┼č─▒t pozisyonun a├ž─▒lmas─▒n─▒ i├žerir. ├ľrne─čin ayn─▒ varl─▒k ├╝zerinde ÔÇťlongÔÇŁ ve ÔÇťshortÔÇŁ pozisyon a├ž─▒labilir. Bu, takip etmesi kolay, basit bir riskten korunma tekni─čidir.

─░ki pozisyon almay─▒ i├žeren ba┼čka bir yayg─▒n stratejidir. Ancak bu sefer iki farkl─▒ varl─▒k i├žerir. Fiyat─▒ y├╝kselen bir varl─▒k ├╝zerinde bir pozisyon, di─čeri ise azalan bir varl─▒k ├╝zerinde al─▒nmal─▒d─▒r. Artan fiyat, d├╝┼čen fiyat─▒n riskini dengeler. 

D├Âviz de─čerlerinin d├╝┼čmesinden endi┼če duyan yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n alt─▒n sat─▒n ald─▒─č─▒n─▒ duymu┼č olabilirsiniz. Alt─▒n, zaman i├žinde fiyat─▒n─▒ koruyan bir ‘g├╝venli liman’ varl─▒─č─▒ olarak kabul edilebilir.

Hedging Avantajlar─▒

Hedging kay─▒plar─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de s─▒n─▒rlama ├Âzelli─čiyle ├Ân plana ├ž─▒kmaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ do─čru stratejiler ve y├Ântemler kullanarak hedge etmek, zararlar─▒ en d├╝┼č├╝k miktarla kurtarabilir. Pek ├žok farkl─▒ t├╝rde opsiyon ve vadeli i┼člem s├Âzle┼čmesi oldu─čundan, bir yat─▒r─▒mc─▒ hisse senetleri, emtialar, faiz oranlar─▒ veya para birimleri dahil olmak ├╝zere neredeyse her ┼čeye kar┼č─▒ koruma sa─člayabilir.

Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ├žok ├že┼čitli varl─▒klara yat─▒r─▒m yapmalar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rd─▒─č─▒ndan dolay─▒ likiditenin artmas─▒na yol a├žar. Ayr─▒ca daha d├╝┼č├╝k marj harcamas─▒ gerektirdi─činden esnek bir fiyat mekanizmas─▒ sunmaktad─▒r.

Hedging Dezavantajlar─▒

Bu dezavantajlar ┼ču ┼čekilde listelenebilir; 

Hedge Fon Nedir?

Serbest yat─▒r─▒m fonu veya riskten korunma fonu olarak da bilinen hedge fonu, ├že┼čitli kurumsal ve bireysel yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ellerinde tuttuklar─▒ fonlar─▒n ortak bir havuzda toplanmas─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla olu┼čan agresif bir finansal ortakl─▒kt─▒r. Hedge fon yat─▒r─▒mc─▒s─▒, fazla risk alarak y├╝ksek getiri sa─člamay─▒ hedefler. 

G├╝n├╝m├╝zde ├žok az─▒n─▒n ciddi anlamda koruma g├Ârevi yapt─▒─č─▒n─▒ bilmek de ├Ânemlidir. Bu fonlar g├Âstergeleri yukar─▒ ├ž─▒karmaya de─čil mutlak gelirlerini maksimum seviyeye y├╝kseltmeye yo─čunla┼čmaktad─▒r. ├ço─ču zaman y├╝ksek d├╝zeyde spek├╝lasyon ile finans piyasalar─▒n─▒ bozmakla su├žlan─▒r. 

Sonu├ž olarak bir riskten korunma y├Ântemi olarak hedging; uygun ┼čekilde yap─▒ld─▒─č─▒ takdirde, daha iyi sonu├žlar sa─člamaya yard─▒mc─▒ olur. Olas─▒ kay─▒p risklerini en aza indirmeyi sa─člar ve b├Âylece yat─▒r─▒mc─▒lara zarar─▒ kurtarma ┼čans─▒ verir. ├ľte yandan potansiyel k├órlar─▒ eritmek gibi bir sonucu oldu─ču da g├Âzden ka├ž─▒r─▒lmamal─▒d─▒r.

Hazine bonosu, devletlerin k─▒sa vadeli finansman ihtiya├žlar─▒n─▒ finanse etmek amac─▒yla bir y─▒l veya bir y─▒ldan az vadelerle ihra├ž edilen bor├žlanma ara├žlar─▒d─▒r. Devlet g├╝vencesine sahip, sabit getirili, y├╝ksek likiditeye sahip ve risksiz yat─▒r─▒m enstr├╝manlar─▒d─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde hazine bonosunu Hazine ve Maliye Bakanl─▒─č─▒ ├ž─▒kar─▒r. B├╝t├že a├ž─▒klar─▒n─▒n d├Ânemsel olarak kar┼č─▒lanmas─▒ ve hazinenin ge├žici nakit ihtiyac─▒n─▒n giderilmesi amac─▒yla ihra├ž edilir. 

Hazine Bonosu ├ľzellikleri

Bu ├Âzellikler ┼ču ┼čekilde s─▒ralanmaktad─▒r; 

Hazine Bonosu Nas─▒l Al─▒n─▒r?

Bireysel yat─▒r─▒mc─▒lar, arac─▒ kurumlar ve bankalar arac─▒l─▒─č─▒yla hazine bonosu sat─▒n alabilir. Sat─▒n al─▒m yapabilmek i├žin ├Ânce bir hesap a├žt─▒rmak gerekir. Bu s├╝re├žte banka ┼čubeleri, telefon, mobil bankac─▒l─▒k veya internet bankac─▒l─▒─č─▒ ├╝zerinden hazine bonosu i┼člemleri yap─▒labilir.

Hazine bonolar─▒ istenirse vade sonuna kadar elde tutulabilir, ya da  faiz oranlar─▒ndaki de─či┼čikliklerden getiri elde etmek amac─▒yla vadesi dolmadan ikinci el piyasada al─▒m sat─▒m i┼člemleri ger├žekle┼čtirilebilir.

Hazine Bonosu Getirisi Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Hazine bonolar─▒, belirli bir faiz oran─▒ ├╝zerinde iskonto yap─▒larak ├╝zerlerinde yaz─▒l─▒ nominal de─čerinin alt─▒ndaki bir fiyattan ihra├ž edilir. Hazine bonosu alanlara vade sonunda anaparalar─▒yla birlikte faiz getirisi ├Âdenir. Reel faiz oran─▒ yani enflasyon oran─▒ ile nominal faiz aras─▒ndaki fark, yat─▒r─▒mc─▒n─▒n hazine bonosundan alaca─č─▒ getiriyi belirler. Hazine bonosunun iki ┼čekilde tahsil edilmesi m├╝mk├╝nd├╝r:

Vadesi bitmeden ├Ânce bozdurulmas─▒ durumunda, bozdurma g├╝n├╝ ge├žerli olan faiz oran─▒ndan faiz hesaplamas─▒ yap─▒l─▒r. Sat─▒n al─▒nd─▒─č─▒ g├╝n ge├žerli faiz oran─▒ ile bozduruldu─ču g├╝n ge├žerli olan faiz oran─▒n─▒n farkl─▒ olmas─▒ halinde, al─▒nmas─▒ planlanan faiz tutar─▒na g├Âre artma veya azalma ger├žekle┼čir. B├Âylece, vadesinden ├Ânce bozdurulan bonodan k├ór─▒n aksine zarar da edilebilir. Hazine bonosunun faiz getirisi a┼ča─č─▒daki yolla kolayca hesaplanabilir: 

ÔÇťBono getirisi = (Basit faiz / 365) x (Anapara / 100) x Vadeye kalan g├╝n say─▒s─▒ÔÇŁ

Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili Aras─▒ndaki Fark

Yat─▒r─▒mc─▒s─▒na faiz getirisi sunan hazine bonosu ile devlet tahvili aras─▒ndaki esas fark vade s├╝residir. Hazine bonosu vadesi 1 y─▒ldan k─▒sa bor├žlanma arac─▒ i├žin kullan─▒l─▒rken, devlet tahvili 1 y─▒ldan uzun bor├žlanma ara├žlar─▒ i├žin kullan─▒l─▒r.

Hazine Bonosu Zarar Eder mi?

Sabit getirili menkul k─▒ymet grubuna giren hazine bonolar─▒, vade bitimine kadar elde tutuldu─ču s├╝rece zarar etme riski bulunmaz fakat y├╝ksek enflasyondan etkilenebilir. Vadesi dolmadan ├Ânce bozdurulmak istendi─činde ise, o g├╝nk├╝ bono fiyatlar─▒ sat─▒n ald─▒─č─▒n─▒z fiyattan daha d├╝┼č├╝k olabilir ve zarara u─čratabilir.

Devlet Neden Hazine Bonosu Çıkarır?

Devletler k─▒sa vadeli b├╝t├že finansman─▒ ihtiyac─▒n─▒n giderilmesi amac─▒yla bono ihra├ž eder. Devletin gelirlerinin giderlerinden az oldu─ču durumda, ya gelirlerini art─▒rmas─▒ ya giderlerini k─▒smas─▒ veya bor├žlanmas─▒ gerekir. Hazine bonolar─▒ da bor├žlanma s─▒n─▒f─▒nda yer alan devlet i├ž bor├žlanma senetleridir. Genellikle 3 ay, 6 ay veya 1 y─▒l vadeli olarak bor├žlanmas─▒ anlam─▒na gelir. Vade bitiminde ald─▒─č─▒ anaparay─▒ ve s├Âz verdi─či faizi ├Âder. 

Devletler, hazine bonosu ihrac─▒nda moratoryum hari├ž her ┼čartta ├Âdeme yap─▒lmas─▒n─▒ garantiler. Bu sayede risk i┼čtah─▒ d├╝┼č├╝k garantici yat─▒r─▒mc─▒lar taraf─▒ndan ve d├╝┼č├╝k vergi avantaj─▒ndan faydalanmak isteyenler taraf─▒ndan tercih edilir.

Hazine Bonosunda Vergilendirme

01.01.2006 tarihinden sonra ihra├ž edilen hazine bonolar─▒ndan elde edilen al─▒m sat─▒m kazan├žlar─▒ ve faiz gelirleri, %10 oran─▒nda stopajla vergilendirilir. Resmi Gazete’de yay─▒mlanan cumhurba┼čkan─▒ karar─▒yla hazine bonosu ve devlet tahvillerinden elde edilen kazan├žlardaki stopaj oran─▒ 2022 y─▒l─▒ sonuna kadar %0 olarak de─či┼čtirildi. Bu sayede 2022 sonuna kadar bonolardan elde edilen gelirler, vergisiz olarak nitelendirilir.

Hazine Bonosu Avantajlar─▒

Hazine Bonosu Dezavantajlar─▒

Borsada yat─▒r─▒m─▒ yapmak isteyenlerin vazge├žilmez ara├žlar─▒ndan biri hisse senetleridir. Pay ortakl─▒─č─▒n─▒ ifade eden bu yat─▒r─▒m enstr├╝man─▒, halka a├ž─▒k ┼čirketler i├žin ge├žerlidir. Hisse senedi yat─▒r─▒m─▒yla ilgili yasal d├╝zenlemeler, T├╝rk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasas─▒ Kanunu i├žinde yer al─▒r. ├ľzellikleri ve t├╝rleri yasalarla belirlenen bu yat─▒r─▒m arac─▒, herhangi bir ┼čirketin anaparas─▒n─▒n e┼č de─čer par├žalar─▒n─▒ ifade eder. ┼×irkete ait par├žalardan belli miktarda sat─▒n alan ki┼či, bu toplulu─čun bir orta─č─▒ h├óline gelir. Sat─▒n alma i┼čleminin ger├žekle┼čebilmesi i├žin s├Âz konusu ┼čirketin, halka arz edilmesi ve hisse senetlerinin borsaya kay─▒tl─▒ olmas─▒ gerekir. 

Bu menkul k─▒ymet; ortaklar i├žin de─čerli bir yat─▒r─▒m arac─▒ olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra ┼čirketler a├ž─▒s─▒nda da olduk├ža ├Ânemlidir. Hisse senetleri, ┼čirketlerin ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamas─▒ i├žin son derece ├Ânemli bir parasal kaynakt─▒r. Ancak her ┼čirket, hisse senetlerinden faydalanamaz. Anonim ve sermayesi paylara b├Âl├╝nen komandit ┼čirketlerle birlikte ├Âzel kanunlara dayal─▒ kurumlar, hisse senedi ├ž─▒karabilir. Ayr─▒ca bu yat─▒r─▒m arac─▒n─▒n getirisi her zaman ayn─▒ olmayabilir. 

Getiri, ┼čirketin bilan├žo kazanc─▒na ve yat─▒r─▒m kararlar─▒na g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. SPK izniyle ihra├ž edilen de─čerli menkul k─▒ymetler, ki┼či ad─▒na d├╝zenlenmi┼čse yat─▒r─▒mc─▒ya do─črudan ortakl─▒k hakk─▒ verir. Ad─▒na senet d├╝zenlenen ki┼či, hisse oran─▒na ba─čl─▒ olarak ┼čirketteki ├že┼čitli haklara ve k├óra sahip olur. Bu de─čerli k├ó─č─▒t, ki┼čiye ┼čirketin k├ór─▒ndan pay alma hakk─▒ verir. 

Hisse Senetlerinin ├ľzellikleri Nelerdir?

K├╝├ž├╝k veya b├╝y├╝k yat─▒r─▒mc─▒n─▒n ortak piyasa arac─▒ olan hisse senetleri, ├že┼čitli ├Âzelliklere ve avantajlara sahiptir. ┼×irkete hak ve k├ór ortakl─▒─č─▒ sa─člayan bu k├ó─č─▒tlar, likit bir enstr├╝mand─▒r. ─░stenildi─či zaman nakde ├ževrilebilen hisse senedi, ├Âzellikleri ve avantajlar─▒ ile yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ilk tercihleri aras─▒nda yer al─▒r. Bu de─čerli k├ó─č─▒d─▒n ├Âzellikleri ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir:

Hisse senedi, getirinin yan─▒ s─▒ra ├že┼čitli sorumluluklar da do─čurur. Senetler, haricen devredilemez. Senedin devredilmesiyle, sahip olunan haklardan da vazge├žilmi┼č olur. Pay senetlerinin ticar├« i┼člem g├Ârebilmesi i├žin borsaya kaydedilmesi ┼čartt─▒r. Kotasyon ad─▒ verilen kay─▒t i┼člemi, tam veya k─▒smi olmak ├╝zere iki ┼čekilde ger├žekle┼čtirilir. Pay piyasas─▒ndaki fiyat aral─▒klar─▒ ve yabanc─▒ para birimleri, kay─▒t t├╝r├╝ne g├Âre belirlenir. 

Hisse Senedi T├╝rleri Nelerdir?

Hisse senetlerinin ├Âzellikleri ve t├╝rleri, T├╝rk Ticaret Kanunu ├žer├ževesinde belirlenmi┼čtir. Senetler, bu kanunun 409. maddesine g├Âre ikiye ayr─▒l─▒r. Temel hisse senedi t├╝rleri, nama ve hamiline yaz─▒l─▒ olarak de─či┼čir. Ancak piyasada en ├žok bilinen t├╝rlerin ba┼č─▒nda adi ve imtiyazl─▒ senetler gelir. ┼×irketin sermaye art─▒┼č─▒na ba─čl─▒ olarak ├ž─▒kar─▒lan bedelli ve bedelsiz hisse senedi ├že┼čitleri de bulunur. Hisse senedi bedelinin ├╝zerinde yaz─▒l─▒ olan nominal de─čerden fazla veya az olmas─▒na g├Âre primli ve primsiz senetler, ortaya ├ž─▒kar. Kurucu ve intifa setleri ise di─čer bir hisse ├že┼čididir.  

Nama Yaz─▒l─▒ Hisse Senetleri

Nama yaz─▒l─▒ hisse, kullan─▒c─▒s─▒ ad─▒na kaydedilen menkul k─▒ymetleri ifade eder. Nama yaz─▒l─▒ hisse senetleri, borsada i┼člem g├Âremez. Bunun i├žin evrak─▒n Borsa ─░stanbulÔÇÖa kaydedilmesi ve hamiline yaz─▒l─▒ hisselere ├ževrilmesi gerekir. 

Hamiline Yaz─▒l─▒ Hisse Senetleri

Hamiline yaz─▒l─▒ hisse senetleri, Borsa ─░stanbulÔÇÖda i┼člem g├Âr├╝r. Hissenin hakk─▒, senedi elinde bulunduran ki┼čiye aittir. Ancak bu hisse senedinin de i┼člem g├Ârmesi i├žin ├Âncelikli olarak Borsa ─░stanbulÔÇÖa kaydedilmesi ┼čartt─▒r. 

Adi ve ─░mtiyazl─▒ Hisse Senetleri

Geli┼čmi┼č ├╝lkeler taraf─▒ndan kullan─▒lan adi ve imtiyazl─▒ pay senedi, sahiplerine e┼čit haklar tan─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde izin verilmedi─či i├žin i┼člem g├Ârmeyen bu senetler, ├Âncelikli olarak ABDÔÇÖde kullan─▒l─▒r. Adi pay senedi; sahiplerine oy kullanma, y├Ânetimde bulunma, faaliyetler hakk─▒nda bilgi edinme gibi haklar verir. ─░mtiyazl─▒ senetler, ayr─▒cal─▒kl─▒ haklar tan─▒mas─▒yla alt─▒n hisse olarak da adland─▒r─▒l─▒r. 

Hisse Senedi Nas─▒l Al─▒n─▒r?

Birikimlerini de─čerlendirmek isteyen ├žo─ču ki┼či, hisse senedi nas─▒l al─▒n─▒r sorusunu ara┼čt─▒r─▒r. Al─▒m sat─▒m i┼člemi yapmak i├žin arac─▒ kurum bulma, hesap a├žma, para yat─▒rma gibi birka├ž ad─▒m─▒ takip etmek gerekir. Hisse senedi ├Âneri ve takip listeleri yay─▒nlayan ├žok say─▒da site bulunur. Ancak yat─▒r─▒m konusunda ├že┼čitli kurumlardan ├Âneri almaktan ziyade ┼čirket hareketlerinin derinlemesine incelemesi daha ├Ânemlidir. Sat─▒n alma a┼čamas─▒nda ise ilk kurum tercihi bankalar olur. T├╝rkiyeÔÇÖde yetkilendirilen ├žok say─▒da yat─▒r─▒m, finans ve foreks ┼čirketi bulunur. Senet almak i├žin ilk ad─▒mda Sermaye Piyasas─▒ Kurulu taraf─▒ndan yetkilendirilen bir arac─▒ se├žmek gerekir. 

Hisse senedi al─▒m sat─▒m i┼člemleri i├žin se├žilen arac─▒ kurumda yat─▒r─▒m hesab─▒ a├ž─▒lmal─▒d─▒r. Bu hesaba yeterli olabilecek miktarda para yat─▒rmak gerekir. Ard─▒ndan borsada i┼člem g├Âren hisse senetlerine g├╝ncel fiyat ├╝zerinden al─▒m sat─▒m emri verilebilir. Serbest fiyatl─▒ ve limitli emir olmak ├╝zere iki al─▒m sat─▒m emri bulunur. Serbest fiyatl─▒ emir, son fiyat ├╝zerinden yap─▒lan i┼člemdir. Limitli emir ise hisse senedi i├žin verilebilecek maksimum ├╝creti belirler. 

─░┼člemler, borsa seans saatleri i├žinde ger├žekle┼čtirilir. Al─▒m emri verirken hisse senedi komisyon oranlar─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmakta fayda vard─▒r. Hem yetkili kurumlar hem de bankalar al─▒m sat─▒m i┼člemlerine belli oranlarda komisyon ve BSMV borcu yans─▒t─▒r. Sat─▒n al─▒nan hisselerin ne kadar getirisi olaca─č─▒n─▒ hesaplaman─▒n ise bir├žok yolu bulunur. Hisse senedi hesaplamas─▒, ┼čirketin tarihsel getirilerini g├Âz ├Ân├╝nde bulundurarak geometrik bir oranla analiz yaparak bulunabilir.