Makaleyi sesli dinle

Açık piyasa işlemleri; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın piyasada dolaşan para miktarını kontrol etmek maksadıyla hazine bonosu, hisse senedi veya tahvil alım satımına gitmesini ifade eder. Burada asıl amaç, para arzını istenen yönde etkilemektir. Ülkemizde açık piyasa işlemleri, Merkez Bankası tarafından likiditeyi düzenlemek amacıyla kullanılır. Bu işlemlerin genel hatları, Merkez Bankası Kanunu’nun 52. ve 56. maddelerinde çizilmiştir. APİ yalnızca para politikası hedefleri ile gerçekleştirilebilir, hazine ya da kamu kurum ve kuruluşları için kredi sağlamak amacıyla yapılamaz. Ayrıca kanuna göre bu işlemlerin vadesi, 91 günden fazla olamaz. 

TCMB, açık piyasa işlemlerini birkaç işlem türünü kullanarak gerçekleştirir. Açık piyasa işlemleri, etkileri tam olarak ölçülebildiği için son derece avantajlıdır. Ayrıca APİ’ler, kontrol edilebilir ve tersine çevrilebilir bir yapıya sahiptir. Bu da açık piyasa işlemlerini daha güvenilir bir hâle getirir. Açık piyasa işlemleri, küçük alım-satımlar yoluyla da gerçekleştirilebilir. Bu durum, para tabanı üzerinde minimal değişikliklerin yapılmasına dâhi izin verir. Tüm bu avantajlar ve hızlı sonuçlar ortaya koymasından ötürü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, açık piyasa işlemlerini sıklıkla tercih eder.

“Açık piyasa işlemleri nedir?” sorusuna yönelik olarak “TCMB’nin likidite miktarı ve politika faizini düzenlemek için yaptığı alım satım gibi piyasa işlemleridir.” şeklinde bir cevap verilebilir. Merkez Bankası, belirli dönemlerde para tabanında meydana gelen değişiklikleri etkilemek maksadıyla açık piyasa işlemleri gerçekleştirebilir. Örneğin, yılbaşı tatili ya da bayram öncesi gibi tarihlerde para tabanındaki değişiklikleri bertaraf etmek için açık piyasa işlemleri yapılır. Bu amaçla yapılan işlemlere defansif açık piyasa işlemleri denir. Merkez Bankası, herhangi bir tehdit algılamadığı durumlarda da para tabanını değiştirmek için bu işlemleri yapabilir. Bu tür durumda yapılan işlemler, ofansif ya da dinamik açık para işlemi olarak adlandırılır. 

Açık Piyasa İşlem Türleri

Açık piyasa işlem çeşitlerinden ilki, depodur. Depo; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın bankalara belirli vade aralıklarında teminat ve limitleri doğrultusunda mevduat olanağı sunmasıdır. Repo ise piyasada geçici olarak likidite sıkışıklığı yaşandığı zamanlarda başvurulan bir işlemdir. Repo işlemleri, likiditenin kısıtlı bir süre için artırılmasını amaçlar. 

Ters repo, adından da anlaşılacağı üzere repo işlemlerinin tam tersi yönünde yapılan satış faaliyetidir. Burada Merkez Bankası, açık piyasa işlemleri yapmaya yetkili kuruluşlara belirli sözleşme maddeleri kapsamında portföyündeki kıymetlerin satışını gerçekleştirir. Ters repoda kıymetler, ileri bir tarihte geri alınmak üzere satılır. Ayrıca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası; piyasadaki likidite miktarını kontrol etmek maksadıyla doğrudan alım-satım, likidite senedi ihracı ve Türk lirası depo alım ihalesi işlemlerini de gerçekleştirebilir. 

Çok Görüntülenen Başlıklar

Borsa Terimleri Sözlüğü

Açığa Satış Nedir? Açığa Satış Nasıl Yapılır?

Makaleyi sesli dinle Açık pozisyon, yatırımcıların düşmekte olan bir finansal varlıktan kâr etmek üzere başvurdukları bir alım-satım stratejisidir. “Short position” olarak da...

Borsa Terimleri Sözlüğü

Bileşik Faiz Nedir?

Makaleyi sesli dinle Bileşik faiz veya diğer adı ile mürekkep faiz tanım olarak; ara dönemlerde gerçekleşen faizlerin anaparaya eklenmesi sonucunda ortaya çıkan toplam üzerinden ödenen...

Borsa Terimleri Sözlüğü

Birikmiş Faiz Nedir?

Makaleyi sesli dinle Literatürde “Accrued Interest” olarak geçen birikmiş faiz, yatırım ile ilişkilidir. Yatırımcı tarafından sağlanan kaynağın, yatırım dönemi başlangıcından...

Borsa Terimleri Sözlüğü

Broker Nedir? Kimlere Broker Denir?

Makaleyi sesli dinle Broker tanım olarak, ilgili işlemlerin tarafları arasında aracı niteliği taşıyan, başta emlak anlaşmaları olmak üzere birçok ticari işlemi de kolaylaştıran...

Borsa Terimleri Sözlüğü

Bedelli Sermaye Artırımı Nedir?

Büyük küçük birçok şirket, zaman zaman sermaye artırımı için hisse senedi yöntemine başvurur. Şirketlerin maddi gereksinimlerini çözmek için başvurduğu bölünme yöntemlerinin...